OGRANICZONA ZDOLNOŚĆ DO CZYNNOŚCI PRAWNYCH
a) małoletni, którzy ukończyli lat 13, b) osoby ubezwłasnowolnione częściowo c) osoby, dla których ustanowiono doradcę tymczasowego w toku postępowania o ubezwłasnowolnienie.
Sytuacja prawna podmiotu zależy tu od tego, o jakie czynności prawne chodzi? Z tego punktu widzenia wyróżniamy trzy sytuacje:
a) sytuacje, gdy osoby te traktowane są tak, jakby nie miały zdolności do czynności prawnych- wszędzie tam, gdzie ustawa wymaga pełnej zdolności- np. sporządzenie testamentu (art. 944), sprawowanie opieki.
b) sytuacje, gdy są traktowane, jakby miały pełną zdolność do czynności prawnych
- zawieranie umów należących do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego ( Art. 20. )- zwróćmy uwagę, że w odróżnieniu od osoby pozbawionej zdolności do czynności prawnych nie występują już dwie omawiane wyżej przesłanki ważności! – brak jakichkolwiek ograniczeń
- rozporządzanie swoim zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy postanowi inaczej ( Art. 21. ); nie może jednak swobodnie rozporządzać przedmiotem, który nabył za ten zarobek
- można na podstawie kp ustanowić stosunek pracy z osobą, która ukończyła 15 lat na określonych zasadach ( np. młodzieniec przygotowujący się do zawodu ),
- Art. 22.- czynności prawne dotyczące przedmiotów uzyskanych do swobodnego użytku, chyba że konieczna jest zgoda przedstawiciela ustawowego, np. kożuch dla małolata nie jest przedmiotem do swobodnego użytku, a np. motorower jest- jeśli jest do prezent dla małolata, może go sprzedać, bo np. chce uzbierać pieniądze aby kupić sobie lepszy, Wyjątki ustawowe- nawet jeśli rodzice przekażą dziecku mieszkanie do swobodnego użytku, to dziecko i tak nie może go sprzedać, dysponować tym majątkiem, tym bardziej że nawet rodzice nie mogą go sprzedać. - może dokonywać czynności, które nie są ani zobowiązujące ani rozporządzające- np. dziecko może przyjąć darowiznę nieobciążoną ( a contrario z Art. 17. )
c) sytuacje pośrednie - Art. 17.- Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie do ważności czynności prawnej, przez którą osoba
ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda przedstawiciela ustawowego.
- Art. 63.- jeśli do dokonania czynności prawnej potrzebna jest zgoda przedstawiciela ustawowego, osoba ta może wyrazić zgodę
- przed złożeniem oświadczenia woli przez osobę dokonującą czynności (zgoda uprzednia)
prawnej
- po złożeniu oświadczenia woli przez osobę dokonującą czynności prawnej (potwierdzenie) - w trakcie dokonywania czynności (zgoda współczesna)
Co np. by się stało, gdyby dziecko sprzedało samochód bez zgody przedstawiciela ustawowego? Ustawodawca wyróżnia czynności prawne:
Skutki zależą od tego, jakiej czynności dokonał
a) JEDNOSTRONNE,
Art. 19.- Jeżeli osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej czynności prawnej, do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, czynność jest nieważna.
Występuje tu sankcja NIEWAŻNOŚĆ BEZWGLĘDNEJ. Czynność opatrzona taką sankcją: - nie wywołuje skutków prawnych ad initio ( od początku ), - nie można jej konwalidować, - nieważność bierze się pod uwagę z urzędu, - każdy może się powołać na nieważność Np. przyrzeczenie publiczne- dziecko 17- letnie dało ogłoszenie do prasy, że za doprowadzenie psa da nagrodę w wysokości 1000 zł.
b) DWUSTRONNE ( UMOWY )
Art. 18. §1.- Ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego, zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela.
Jest to BEZSKUTECZNOŚĆ ZAWIESZONA- chwilowa czynność ta nie wywołuje skutków prawnych- losy czynności zależą od potwierdzania przez przedstawiciela ustawowego.
- jeśli przedstawiciel potwierdzi- czynność prawna jest ważna z mocą wsteczną ( ex tunc ). - jeśli przedstawiciel odmówi- czynność nie wywołuje żadnych skutków prawnych również z mocą wsteczną ( ex tunc ). Osoba sama może potwierdzić daną czynność gdy uzyska pełną zdolność do czynności pr. Taka umowa stanowi NEGOTIUM CLAUDICANS- czynność prawna kulejąca. W normalnej umowie stosunek opiera się na dwóch "nogach". Tutaj zaś jest tylko zobowiązany, a drugą stroną jest ten, kto ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych, a jej zobowiązanie zależy od zgody przedstawiciela. W związku z tym kontrakt może wyznaczyć przedstawicielowi termin do potwierdzenia. Jeśli przedstawiciel potwierdzi- umowa jest ważna od początku, jeśli nie to jest nieważna. Milczenie przedstawiciela oznacza brak zgody na zawarcie umowy..
UBEZWŁASNOWOLNIENIE to pozbawienie bądź ograniczenie zdolności do czynności prawnych w drodze postanowienia sądowego.