PRZELEW WIERZYTELNOŚCI (CESJA)
- obecnie nie pojmuje się kostycznie, ale elastycznie; - jako zmiana po stronie wierzytelności - polega na przeniesieniu wierzytelności z cedenta na osobę trzecią (cesjonariusz), * pojęciem nadrzędnym wobec przelewu jest przeniesienie, które obejmuje również indos (9219) - przelew na podstawie: * umowy o podwójnym skutku (rozporządzająco-zobowiązującym), 510 § 1 – 3 umowy nazwane mocą których może nastąpić przelew: sprzedaż, zamiana, darowizna oraz inne umowy zarówno nazwane jak i nienazwane. * samoistne czynności rozporządzające, np. w prawie spadkowym – testator zapisuje osobie wierzytelność (projekt KC przewiduje zapis windykacyjny), ale ona nie przechodzi póki spadkobiercy nie przeniosą wierzytelności. - do cesji nie trzeba zgody dłużnika - forma przelewu: * w zasadzie dowolna; * uwaga – 511 – ad probationem (do celów dowodowych). - ograniczenia przelewu: * zasada – dopuszczalność przelewu wszelkich wierzytelności; * 3 rodzaje ograniczeń: a. z ustawy – zakazy ustawowe obejmują: > niezbywalne spółdzielcze prawo do lokalu > niezbywalne co do zasady prawo pierwokupu i prawo odkupu (niechętnie, bo to prawo kształtujące) b. z zastrzeżenia umownego – kluczowe dla zagadnienia – wywołują skutek inter partes i wobec osób trzecich; > ustawodawca – chronić dłużnika czy osobę trzecią? > zasadniczo chroni dłużnika, ale gdy zcedowana wierzytelność na piśmie – chroni osobę trzecią (514), chyba że zła wiara osoby trzeciej > pactum de non cedendo – (zakaz cesji) to zastrzeżenie umowne wyłączające lub ograniczające możliwość przeniesienia uprawnienia (wierzytelności) z umowy w drodze przelewu; zakaz interpretuje się rozszerzająco rozciągając na wszelkie przeniesienie; c. z właściwości zobowiąznia: > gdy ma ona charakter ściśle osobisty np. prawo do alimentacji; > gdy wiąże się ona ściśle z osobą wierzyciela; > gdy ściśle związana z innymi stosunkami prawnymi (np. poręczenia)
! SN: nie ma przeszkód do przelewu wierzytelności przyszłych; ! dyskusyjne: czy przepisy o przelewie stosować wprost czy analogicznie (tu: w razie wierzytelności przeszłych sensu stricto – gdy dotyczą one przyszłych zobowiązań); - skutki przelewu: A. sukcesyjna zmiana wierzyciela w stosunku zobowiązaniowym: * cesjonariusz nabywa wierzytelność w takim stanie jak w chwili przelewu; * na nabywcę przechodzą również związane z nią prawa (roszczenie o zapłatę zaległych odsetek lub kary umownej) * nemo plus iuris... * zbywca nie odpowiada za wady prawne, a w ramach przesłanek – również odpowiedzialność kontraktowa (471 i następne); * 516: zbywca nie ponosi wobec cesjonariusza z mocy ustawy odpowiedzialności za wypłacalność dłużnika – strony mogą w umowie postanowić inaczej; B. skutki w relacji cedent - dłużnik: * dłużnik winnien spełnić świadczenie aktualnemu wierzycielowi; * gdy dłużnik nie ma wiedzy o przelewie: > zwolniony z długu, gdy spełni do rąk poprzedniego; > nie wymagana zgoda dłużnika na przelew; > 512: chyba że zła wiara dłużnika; * nieważność przelewu (515) > wierzyciel zawiadomi dłużnika; > dłużnik spełni zgodnie z zawiadomieniem; > przelew okazuje się nieważny; > zwolniony dłużnik, chyba że wiedział o nieważności przelewu; C. skutki w relacji dłużnik – cesjonariusz: * cesjonariusz nabywa prawo w zakresie przysługującym cedentowi; * sytuacja dłużnika na skutek przeleu nie może zostać pogorszona (niewymagana zgoda); - zarzuty dłużnika: *513 – wszelkie zarzuty, które miał dłużnik przeciwko cedentowi w chwili podjęcia wiadomości o przelewie, np. zarzut nieistnienia dochodzonej wierzytelności, zarzut przedawnienia, zarzut odroczenia terminu płatności; * 513 § 2 – potrącenie wierzytelności względem zbywcy, choby wymagalna po zawiadomieniu, ale nie dotyczy to wypadku, gdy wierzytelność przysługująca względem zbywcy stała się wymagalna później niż wierzytelność będąca przedmiotem przelewu; - wstąpienie w prawa zaspokojonego wierzyciela (surogacja ustawowa):
* następuje ipso iure w przypadkach wskazanych w ustawie; * osoba trzecia nabywa wierzytelność do wysokości dokonanej zapłaty, jeżeli płaci cudzy dług za który odpowiada osobiście lub pewnymi przedmiotami majątkowymi, np. poręczyciel – nabywa wierzytelność (np. banku) lub hipoteka; * zmiana pierszeńśtwa zaspokojenia – niższa w wyższą; * konwersja długu: > używane w oddalonych sytuacjach; > dotyczy sytuacji, gdy zapłata długu została dokonana przez osobę trzecią za zgodą dłużnika w celu wstąpienia w prawa zaspokojonego wierzyciela (sens instytucji w przykładzie: osoba trzecia jest dzierżawcą nieruchomości, a prowadzone jest postępowanie egzekucyjne – dzierżawca spłaca długi, by zachować swoje prawo; * przewidziana w ustawach szczególnych, np. regres ubezpieczeniowy – z dniem zapłaty odszkodowania zakład ubezpieczeń nabywa wierzytelności i ma prawo regresu od sprawcy (sprawca odpowie za szkodę); * 518 § 3 – pierwszeństwo zaspokojenia w razie zapłaty częściowej;