Stosunek prawny rozumiany jako stosunek między podmiotami prawa
Między stronami stosunku istnieją pewne powiązania prawne. Jeśli zdarzenie prawne (fakt prawny) spowodują powstanie wzajemnych praw i obowiązków podmiotów prawa, mówi się, że podmioty te stały się stronami stosunku prawnego. A) O tym jakie powiązania występują między stronami stosunku prawnego decydują postanowienia prawa lub umowne postanowienia stron.
B) Elementy stosunku prawnego: Elementami – zwane są pojęcia składniki tworzące konstrukcję stosunku. Nie zawsze jednak struktura owa składa się z tych samych elementów.
1) Strony stosunku prawnego bez stron stosunek w ogóle nie powstanie stronami stos. mogą być wyłącznie podmioty prawa liczba podmiotów uczestniczących w stosunku nie zawsze jest równa liczbie jego stron stos. pr. są przynajmniej dwustronne
2) Uprawnienie i obowiązek nie ma konstrukcji stos. pr. w której nie wyróżnia się uprawnienia i obowiązku
uprawnienie – gdy przepisy prawa lub postanowienia umowne nie nakładają na daną stronę obowiązku, lecz pozostawiają jej uznaniu wybór określonego zachowania się i w zależności od wyboru tego zachowania inna strona stosunku prawnego jest zobowiązana do odpowiedniego zachowania się obowiązek – przepis prawa przewiduje w danej sytuacji pewien nakazany albo zakazany adresatowi sposób zachowania się, a z zachowaniem odmiennym wiąże powinność zastosowania aktu przymusu państwowego strony są uprawnione i zobowiązane względem siebie równocześnie
przy rozumieniu, że „nić” łącząca strony jest tylko jedna można by powiedzieć, że jedna strona jest uprawniona, a druga zobowiązana jednej ze stron stos. pr. uprawnionej odpowiada obowiązek drugiej strony, a każdemu obowiązkowi odpowiada uprawnienie (korelacja owych elementów) niektórzy rozumieją uprawnienie i obowiązek jako „treść” stos. pr.
3) Przedmiot stosunku prawnego przedmiot – to do czego jedna strona jest uprawniona, a druga zobowiązana; wszystko z powodu czego strony
wchodzą w stos. pr. i co staje się obiektem ich wzajemnych praw i obowiązków spory o przedmiot stosunku prawnego: rzecz (np. gazeta) jako przedmiot stos. pr. rzeczy + zachowania się zachowania (zawsze) + rzeczy (niekiedy) zachowanie jako przedmiot, a rzecz jako jedno z „określeń” przedmiotu (sama nie może wejść jako element do stos. pr.) dwa rozumienia stos. pr.: prawny i materialny tylko zachowania jako przedmiot stosunku zachowania stron mogą przebierać różną postać: przedmiotem upr. i obw. jest czynienie przedmiotem upr. jest czynienie, a obw. nieczynienie przedmiotem upr. jest nieczynienie, a obw. czynienie przedmiotem upr. i obw. jest nieczynienie niektórzy „przedmiot” w ogóle eliminują ze struktury stosunku w stosunku do każdej koncepcji wysuwane są pewne zastrzeżenia
C) Struktura stosunku prawnego
1. Konstrukcja: podmiot, między którymi stos. ten powstaje jego treść przedmioty
2. Konstrukcja: uczestnicy stos. pr.; ich status prawny wywiera istotny wpływ na powstanie i rozwój stos. pr. na jego charakter prawa i obowiązki, ich wzajemny związek realne zachowanie uczestników stosunku prawnego, skorelowane z ich prawami i obowiązkami
3. Konstrukcja: podmiot prawa przedmiot prawa prawo obowiązek
Oczywiście konstrukcja struktura stosunku prawnego jest różna w zależności, kto co uzna za ważne.
D) Uwagi ogólne o konstrukcji stosunku prawnego
W przedstawionych konstrukcjach stos. pr. pojmowany jest jako stosunek społeczny, a przez charakter tego społecznego stos. rozumie się – stos. jaki zachodzi między podmiotami prawa, czyli między osobami fizycznymi lub (i) osobami prawnymi. Wielu autorów wprowadza pojęcie stos. pr., ale nie należy pominąć faktu, że niektórzy nie operują tym wyrażeniem w ogóle, mimo to nie sprawia im żadnych trudności analiza i rozwiązywanie tych czy innych problemów. Nie można też pominąć zaznaczenie, że stos. pr. bywa rozciągany też na inne gałęzie prawa, niż cywilne, ale trudno sobie wyobrazić jakby to miało wyglądać?