ORGANIZACJE MIĘDZYNARODOWE
Pojęcie organizacji międzynarodowej (organizacje międzyrządowe) organizacja międzynarodowa (rządowa) to forma współpracy państw, ustalona w wielostronnej u.m., obejmująca względnie stały zakres uczestników i której podstawową cechą jest istnienie stałych organów o określonych kompetencjach i uprawnieniach, działających dla realizacji wspólnych celów;
współpraca państw → w wyjątkowych przypadkach inne podmioty, którym przysługuje z reguły jakiś zakres podmiotowości prawnomiędzynarodowej; współpraca stała, zinstytucjonalizowana; u.m. stanowi statut organizacji; względnie stały zakres uczestników, względnie gdyż z mogą do niej przystąpić nowe podmioty albo wystąpić; stałe organy, które zapewniają ciągłość i instytucjonalizację współpracy; wspólne cele, ale też forum ścierania się poglądów i koncepcji; Organizacje pozarządowe członkowie → nie państwa, a związki, instytucje, osoby prawne i fizyczne z różnych państw mające wspólne interesy czy zainteresowania; nie działają na podstawie u.m, lecz na podstawie porozumień nieformalnych i wewnętrznoprawnych, co wg Rady Gosp.-Społ. jest podstawową cechą odróżniającą je od organizacji rządowych; wg Karty NZ Rada Gosp.-Społ. może nawiązywać stosunki z pozarządowymi organizacjami celem konsultacji, stąd niektóre organizacje uzyskały status konsultacyjny (uczestniczą w posiedzeniach Rady jako obserwatorzy, itp.), dzięki czemu mają pośredni wpływ na państwa; lista wszystkich organizacji w Yearbook of International Organizations (wydawany przez Unię Międzynarodowych Stowarzyszeń) → 500 rządowych, 5000 pozarządowych w 2003 r.; należą do nich min.: Światowa Federacja Związków Zawodowych, Liga Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża, Instytut P.M., Stowarzyszenie P.M. (ILA) i in.; Powstanie i rozwój organizacji międzynarodowych od drugiej połowy XIX w. zaczęły powstawać organizacje międzynarodowe, ze względu na potrzebę stałej współpracy w coraz szerszym zakresie między państwami, opartej na trwałych podstawach organizacyjnych (instytucjonalizacja) obiektywne przyczyny rozwoju organizacji międzynarodowych: postęp techniki; zacieśnianie się stos. m., które doprowadziły do powstania i wzrostu współzależności państw w wielu dziedzinach, a m.in. w łączności i komunikacji, stosunkach gospodarczych, zagadnieniach społecznych, nauki i techniki, ochrony środowiska, a przede wszystkim w sprawach politycznych i utrzymania pokoju; pierwszy → Międzynarodowy Związek Telegraficzny (Konwencja Paryska telegraficzna z 1856 r.) wraz z Międzynarodowy Biurem Zarządów Telegraficznych z 1868 r. kolejne: Konwencja Berneńska z 1874 r. powołała Powszechny Związek
Pocztowy (z międzynarodowym biurem w Bernie) Międzynarodowe Biuro Własności Przemysłowej (1883), Międzynarodowe Biuro Własności Literackiej (1886) i Międzynarodowe Biuro Higieny Publicznej (1908) najszersze kompetencje ma obecnie ONZ;