Pojęcia związane z prawem karnym
Pojęcie czynu zabronionego nie jest równoznaczne z pojęciem przestępstwa. Czyn zabroniony to zachowanie działanie lub zaniechanie o znamionach określonych w ustawie. Aby był on przestępstwem musi być bezprawny a sprawcy musi być przypisana wina.
Bezprawność czynu oznacza sprzeczność z normami prawa.
Psychologiczne elementy winy są stopniowalne ze względu na różny stopień uświadomienia sobie przez sprawcę szkodliwości czynu. RESTYTUCJA [łac.], prawo przywrócenie stanu poprzedniego: KOMPENSACJA [łac.], psychol. jeden z mechanizmów obronnych osobowości, polegający na wyrównywaniu obiektywnie istniejących lub subiektywnie odczuwanych braków w jednej dziedzinie działalności człowieka przez wzmożoną aktywność w innej; interpretowana jako sposób redukowania poczucia niższej wartości, kompensacja stanowi jedno z podstawowych pojęć w psychologii indywidualnej A. Adlera ANOMIA [gr.], socjol. termin wprowadzony przez É. Durkheima na oznaczenie stanu społeczeństwa, który powstaje wtedy, kiedy normy społ. ulegają osłabieniu lub są ze sobą sprzeczne, stając się na skutek tego niezdolne do regulowania zachowania się jednostek i utrzymywania równowagi społ.; w skrajnym przypadku a. prowadzi do rozkładu całego systemu norm społ., a w konsekwencji do rozpadu więzi społ.; w nowszej literaturze socjol., zgodnie z określeniem R.K. Mertona, a. jest rozumiana jako sytuacja niedopasowania uznanych w danej kulturze celów działania jednostek do środków, którymi one dysponują; termin a. bywa również używany do psychol. charakterystyki człowieka pozbawionego wartości i (lub) norm, mającego poczucie bezsensu; w tym rozumieniu a. bywa traktowana jako jedna z postaci alienacji. WIKTYMOLOGIA [łac.], dziedzina nauki zajmująca się ofiarami przestępstw [victima ‘ofiara’], zjawisk patologii społ. oraz innych zdarzeń, powodujących skrzywdzenie człowieka; w węższym znaczeniu (tzw. wiktymologia kryminalna) interesuje się winnymi, typami ofiar przestępstw, bada ich więzi ze sprawcą przestępstw, wolą ofiary w zdarzeniu przestępnym oraz traktowaniu ofiar przestępstw przez wymiar sprawiedliwości; wiktymologia w szerszym znaczeniu (tzw. wiktymologia ogólna) stara się objąć swoim zainteresowaniem wszystkie postacie pokrzywdzenia człowieka w społeczeństwie. Penlizacja –karanie system kar, łac. poenalis 'dotyczący kary; bolesny' od poena 'kara; pokuta' z gr. poinē 'kara'; por. penolog. Nulla poena sine lege - Nie ma wykroczenia bez ustawy Non bis in idem. - Nikt nie może zostać skazany dwukrotnie za ten sam czyn Et non facere, facere est. - Nawet powstrzymanie się od działania jest działaniem. Nullum crimen sine lege, nullum crimen sine culpa. - Nie na przestępstwa bez ustawy, nie ma przestępstwa bez winy. Confessio est regina probationum. - Przyznanie jest królową dowodzenia.