Pojęcie i istota państwa
Pojęcie państwa
państwo to suwerenna organizacja terytorialna → wskazanie na 3 elementy:
określone terytorium; ludność zamieszkująca to terytorium; władza (rząd), która ma charakter władzy najwyższej, tj. suwerennej;
wg Konwencji o prawach i obowiązkach państw istotnym elementem jest też zdolność do utrzymywania stosunków z innymi państwami; spór teoretyczny – na czym polega istota państwa? – decydujący element: suwerenność władzy państwowej, dlatego nie można mówić o państwach zależnych; dowodem na to kiedy organizacja terytorialna (np. tzw. państwa karłowate) staje się państwem może być przyjęcie do ONZ lub dopuszczenie do MTS (np. 1950 Liechtenstein, 1954 San Marino); Pojęcie suwerenności państwowej
suwerenność w p.m. oznacza, że władza państwowa jest władzą najwyższą (nie podlega żadnej innej władzy zewnętrzne) oraz ma charakter pierwotny (nie czerpie swoich uprawnień od żadnej innej władzy); suwerenność to innymi słowy suwerenność terytorialna (zwierzchnictwo terytorialne) – pełnia i wyłączność sprawowanej przez państwo na jego terytorium; nie istnieje suwerenność absolutna, tzn. państwowa suwerenność jest ograniczona przez suwerenność innych państw; nie ma znaczenia faktyczna zależność (gospodarcza, polityczna czy ideologiczna) dla prawnej suwerenności → ale formalna niezależność ułatwia walkę o faktyczną niezależność; ważna rezolucja ZO ONZ z 1970 r. Deklaracja zasad p.m. dot. przyjaznych stosunków i współdziałania państw, w której min. określono, że państwo nie może używać środków przymusu gosp., polit. i in. w celu podporządkowania jednego państwa drugiemu lub dla uzyskania korzyści;
Prawa zasadnicze państw
są to prawa zwyczajowe, określające sytuację każdego państwa w społeczności międzynarodowej, przysługują każdemu państwu od czasu jego powstania przez cały czas jego istnienia i wymagają swojego poszanowania przez inne państwa; przysługują tylko państwom; od praw zasadniczych państw należy odróżnić prawa nabyte, które każde państwo może mieć inne;
najczęściej wymienia się:
prawo do istnienia; prawo do niezawisłości; prawo do równości; prawo do obrotu (utrzymywania stos. m.); prawo do czci;