Postępowanie Trybunału Konstytucyjnego
5 zasadniczych stadiów: I.zgłoszenie wstępnego wniosku; II.postępowanie w Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej; III.postawienie w stan oskarżenia; IV.rozpoznanie sprawy przez TS w I inst.; V.rozpoznanie sprawy przez TS w II inst.;
ad. I.wniosek wstępny to inicjatywa zobowiązująca Sejm (ZN) do rozpatrzenia w sformalizowanej procederze zasadności postawienia danej osoby w stan oskarżenia;
prawo do wystąpienia z tym wnioskiem mają: gdy dot. prezydenta → grupa min. 140 (1/4 składu ZN) członków ZN; gdy dot. członków RM → prezydent oraz grupa min. 115 posłów (1/4 składu sejmu); w przypadku pozostałych osób → prezydent, 115 posłów, komisja śledcza (konieczna uchwała komisji podjęta większością 2/3 za przy ½ obecnych); wymagania dot. wniosku – musi wskazywać osobę oraz zarzut wraz ze wskazaniem naruszonych przepisów oraz z uzasadnieniem → kompletność wniosku bada Marszałek Sejmu, który może go zwrócić w celu uzupełnienia (gdy brak uzupełnienia, pozostawia bez biegu) → Marszałek kieruje wniosek do KOK;
ad. II.postępowanie w KOK – podobne do postępowania przygotowawczego (wg niektórych to śledztwo sejmowe):
przewodniczący KOK przesyła odpis wniosku osobie, której on dot. i informuje o prawie złożenia pisemnych wyjaśnień i środków dowodowych; KOK określa zakres i sposób przeprowadzenia postępowania dowodowego; stosuje się odpowiednio kpk → może przesłuchiwać świadków, biegłych, żądać akt i dokumentów, a osoba, której wniosek dot. może uczestniczyć w posiedzeniach KOK; na podstawie tych materiałów KOK uchwała sprawozdanie wraz z wnioskiem albo o postawienie w stan oskarżenia (musi spełniać wymogi dla aktu oskarżenia wg kpk) albo o umorzenie postępowania w sprawie;
ad. III.postawienie w stan oskarżenia:
podjęcie odpowiedniej uchwały przez ZN lub Sejm: prezydenta – 2/3 ustawowej liczby ZN (=374); członek RM – 3/5 ustawowej liczby posłów (276); pozostałe osoby – bezwzględna większość przy ½ obecnych jednocześnie wybiera spośród siebie 2 oskarżycieli; skutkiem tej uchwały jest zawieszenie w sprawowaniu urzędu (nie dot. posłów i senatorów za art. 107); postępowanie po nadaniu mu biegu przez Marszałka nie ulega dyskontynuacji (uTS);
ad. IV.i V. postępowanie przed TS:
I inst. – skład 5-osobowy, II inst. – skład 7-osobowy, a składy ustalane są przez losowanie; stosuje się odpowiednio kpk; jawność, chyba, że bezpieczeństwo państwa lub ochrona tajemnicy państwowej; oskarżony ma prawo do obrony i wszystkie gwarancje proceduralne; kary które może wymierzyć TS: utrata biernego i czynnego prawa wyborczego (2-10 lat); zakaz zajmowania kierowniczych stanowisk lub pełnienia funkcji związanych z odpowiedzialnością w organach państwowych lub organizacjach społecznych (2-10 lat); utrata orderów i odznaczeń oraz zdolności ich uzyskiwania (2-10 lat);
z uwagi na szczególne okoliczności sprawy może również odstąpić od karania i poprzestać na stwierdzeniu winy; zawsze gdy uzna, że oskarżony popełnił delikt konstytucyjny (nawet nieumyślnie) orzeka utratę urzędu/stanowiska; gdy postęp. dot. posła/senatora za art. 107 to jedyną i wyłączną karą jest pozbawienie mandatu; gdy czyn wypełnia znamiona przestępstwa TS wymierza także kary przewidziane w ustawie karnej;