wszystko
Akty prawne
Audioustawy
Kazusy
Materiały Edukacyjne
Newsy
Testy
Gotowe testy
Generuj własny test
Moje testy
Kup testy
.
X
Wady oświadczenia woli
Kategoria:
Prawo Cywilne
»
notatki
Dodał:
Marcin Borawski
Dodany:
sty 10, 2011
, ostatnia zmiana:
sty 10, 2011
Polecam
WADA OŚWIADCZENIA WOLI- nieprawidłowość, która zaszła w toku procesu, którego głównymi etapami są akt woli i jego uzewnętrznienie i dotyczy ...
Wady oświadczenia woli
WADA OŚWIADCZENIA WOLI- nieprawidłowość, która zaszła w toku procesu, którego głównymi etapami są akt woli i jego uzewnętrznienie i dotyczy albo: - aktu woli ( wadliwe funkcjonowanie mechanizmu woli ), - przejawu tego aktu na zewnątrz ( niezgodność między aktem woli a jego przejawem ). A) powodujące bezwzględną nieważność czynności prawnej 1) BRAK ŚWIADOMOŚCI LUB SWOBODY ( Art. 82 ) - osoba składająca oświadczenie woli znajduje się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli ( do nieważności testamentu wystarczy tylko ta przesłanka - art. 945 §1 pkt 1 ) i: - BRAK ŚWIADOMOŚCI- osoba nie potrafi wyobrazić sobie skutków, nie kojarzy następstw ( zob. art. 151 kro- wady oświadczeń woli przy zawarciu małżeństwa ) - BRAK SWOBODY- nie ograniczone, ale całkowite z przyczyn wewnętrznych, np. jakaś choroba psychiczna. - z jakichkolwiek powodów, w szczególności: - choroby psychicznej, - niedorozwoju umysłowego, - innego, chociażby przemijającego zaburzenia czynności psychicznych ( np. wskutek nadużycia alkoholu, wysokiej gorączki, narkozy, uwiąd starczy- Sn- 1964 ) Na czym polega różnica między wypadkiem: a) gdy oświadczenie woli zostanie złożone przez osobę ubezwłasnowolnioną całkowicie z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego, a wypadkiem,- oświadczenie woli będzie zawsze nieważne. b) gdy oświadczenie woli składa osoba chora psychicznie lub dotknięta niedorozwojem umysłowym- ale nie ubezwłasnowolniona- oświadczenie woli będzie nieważne tylko wtedy, gdy osoba składająca oświadczenie woli znajdowała się w chwili jego składania w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli, w razie sporu okoliczność ta musi być udowodniona. 2) POZORNOŚĆ ( Art. 83 ) Zasada: oświadczenie woli złożone jest drugiej stronie dla pozoru, tzn.: Druga strona musi wyrazić zgodę na pozorność, musi być: - niewątpliwa, - adresat musi o niej wiedzieć, - nie może być złożona później niż w momencie składania oświadczenia woli a) POZORNOŚĆ ABSOLUTNA- strony są zgodne co do tego, że oświadczenie albo w ogóle nie ma wywołać żadnych skutków prawnych ( np. dłużnik przenosi pozornie własność rzeczy na inną osobę za jej zgodą po to, aby w ten sposób uniemożliwić swym wierzycielom prowadzenie egzekucji z tej rzeczy ),
b) POZORNOŚĆ RELATYWNA- strony wprawdzie chcą wywołać skutek prawny, ale inny, aniżeli wynika z treści pozornej czynności prawnej ( np. strony chcą zawrzeć umowę darowizny, lecz pozornie nadają umowie charakter umowy sprzedaży ). Strony symulują więc czynność prawną dla ukrycia innej ( dyssymulowanej ). Ważność czynności dyssymulowanej ocenia się wg właściwości tej czynności. Art. 83 §2- Czynność prawna dokonana na podstawie pozornego oświadczenia jest skuteczna, jeśli: - jest czynnością odpłatną, - wskutek tej czynności osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, - osoba ta działa w dobrej wierze. Rozróżnić trzeba czynności pozorne od: a) OŚWIADCZENIA NIE NA SERIO świadomość otoczenia, brak zamiaru wywołania skutków pranych, przy pozornościdążenie do wywołania pozorów, dążenie do wywołania skutków prawnych, pozór, że czynność została dokonana, nie musi być zamiar oszukania otoczenia. b) RESERVATIO MENTALIS ( ZASTRZEŻENIE POTAJMNE ) - składający oświadczenie woli nie ma wprawdzie zamiaru wywołania skutków prawnych, ale braku tego zamiaru nie ujawnia, a więc tym samym druga strona na złożenie oświadczenia woli zgody nie wyraża, oświadczenia woli wiąże tego, który je złożył ( a contrario z art. 83 ). c) CZYNNOŚCI POWIERNICZE- istota polega na tym, że jedna strona dokonuje na rzecz drugiej przysporzenia prawa w celu osiągnięcia takiego celu gospodarczego, do jakiego prawo to w zasadzie nie jest potrzebne, druga strona zaś zobowiązuje się do niekorzystania z tego prawa w zakresie wykraczającym poza ten cel ( przywłaszczenie na zabezpieczenie- dłużnik przenosi na wierzyciela własność rzeczy ruchomych, ale jedynie celem zabezpieczenia długa, wierzyciel zobowiązuje się do zwrotu przeniesienia własności rzeczy na dłużnika z chwilą zaspokojenia długu ). d) CZYNNOŚCI FIDUCJARNE ( contracta ), następuje przeniesienie własności dla zabezpieczenia wierzytelności- jest rzeczywisty zamiar, a nie pozór, przeniesienie własności jest rzeczywiste. W common law- TRUST- przekazanie majątku w celu jego zarządzania, przeniesienie własności w celu prawnego zarządu majątku powiernika z powierzającym pozostają w pactum fiduciae, czynności przeniesienia własności dotyczy innych celów niż zwykłe, normalne
B) powodujące względną nieważność czynności prawnej 1) BŁĄD ISTOTNY ( Art. 84 ) i zrównane z nim w skutkach ZNIEKSZTAŁCENIE OŚWIADCZENIA WOLI PRZEZ POSŁAŃCA ( Art. 85 ). BŁĄD- mylne wyobrażenie u osoby składającej oświadczenie woli - SENSU STRICTO o rzeczywistym stanie rzeczy lub równoznaczny z takim mylnym wyobrażeniem brak wyobrażenia o tym stanie, jeśli stało się ono przyczyną sprawczą oświadczenia woli ( np. A kupuje kopię obrazu w przekonaniu, że to oryginał ). - POMYŁKA- mylne wyobrażenie o treści składanego oświadczenie ( np. A pisze w ofercie 1000 zł zamiast 100 zł- wola zostaje powzięta prawidłowo- ale oświadczona wadliwie- przejaw woli jest niezgodny z aktem ). a) musi dotyczyć treści czynności prawnej- taki błąd, który dotyczy okoliczności objętych tą treścią, chociażby dotyczyły sfery motywacyjnej, jak również co do okoliczności wyraźnie treścią nie objętych, lecz zgodnie z zasadami współżycia społecznego lub ustalonymi zwyczajami do treści jej należących. Wcześniej wyróżniano: - BŁAD CO DO POBUDKI -błąd dotyczący sfery motywacyjnej, a więc błąd co do przeżycia psychicznego, które skłoniło do
złożenia oświadczenia woli ( np. A kupuje książkę dlatego, że mniema, iż nie ma jej w swojej bibliotece, w istocie już ją ma, tylko o tym zapomniał ). - BŁAD CO DO TREŚCI ( pomyłka oraz taka postać błędu sensu stricto, która dotyczy okoliczności należącej do treści oświadczenia woli ( np. bład co do osoby, co do przedmiotu lub jego właściwości, co do natury czynności prawnej ) b) musi być istotny- taki, gdzie uzasadnione jest przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie ( element obiektywny ), nie złożyłby oświadczenia woli tej treści ( element subiektywny ). c) jeżeli oświadczenie woli było złożone innej osobie a czynność jest odpłatna, to jedna z trzech przesłanek: - błąd został wywołany przez adresata, chociażby bez jego winy ( np. w sklepie włókienniczym przez przeoczenie oznaczono materiał 60% jako 100% ), - adresat o błędzie wiedział ( klient oświadcza, że chce kupić materiał 100%, ale wybiera materiał 60%, a adresat milczy ) - adresat mógł z łatwością błąd zauważyć ( w sklepie z antykami sprzedawca- fachowiec powinien odróżnić oryginał od falsyfikatu ) Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu: - oświadczenie woli adresatowi na piśmie, - termin prekluzyjny- 1 rok od wykrycia błędu Sytuacje podobne do błędu, ale błędem nie będące: a) DYSSENS- brak porozumienia- jawny- strony nie dogadały się, nie dochodzi do zawarcia umowy- brak consensu, - ukryty- nie jest błędem. b) wadliwe nazywanie czynności prawnej ( wada źle nazwana )- FALSA DEMONSTRATION NON NOCET- złe, fałszywe nazwanie, nie szkodzi, złe nazwanie nie ma wpływu na ważność, prawną relewantność czynu ( np. zła nazwa umowy ). c) PODPISANIE TREŚCI OŚWIADCZENIA WOLI PRZY NIEZAPOZNANIU SIĘ Z JEGO TREŚCIĄ- skutki obciążają tego, który złożył oświadczenie bez zapoznania się z treścią. Staranność i uwaga są podstawą. Inaczej, gdy strony prowadzą negocjacje, a sekretarka notuje i dokument wypracowany przedstawiony do podpisy ma usterki techniczne. d) BŁĘDNE WNIOSKI z prawidłowo, należycie postrzeganych faktów- strona zna stan rzeczy, ale wyobraża sobie, że on może się zmienić. Przypadki szczególne: - Art. 151 kro- unieważnienie małżeństwa ze względu na błąd co do tożsamości drugiej osoby, - Art. 913- ugoda- strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w celu uchylenia sporu. Błąd musi być dwustronny u musi dotyczyć okoliczności faktycznych, obie strony były w błędzie. - testament- Art. 945.
2) PODSTĘP ( Art. 86 )
PODSTĘP- celowe wprowadzenie w błąd drugiej strony po to aby sama złożyła oświadczenie woli danej treści. a) podstęp strony Zakładając, że podstęp to rodzaj błędu, błąd taki: - nie musi dotyczyć treści czynności prawnej, - nie musi być istotny b) podstęp osoby trzeciej jest równoznaczny z podstępem strony: - jeśli strona o podstępie wiedziała i - nie zawiadomiła o nim drugiej strony albo: - czynność prawna była nieodpłatna. Czy milczenie może być podstępem? Wyjątkowo tak, gdy na osobie, która milczy, ciąży obowiązek informacji, np. np. ubezpieczyciel, jak stawia się mu szereg pytań- przemilczenie to jak skłamanie. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem podstępu:: - oświadczenie woli adresatowi na piśmie, - termin prekluzyjny- 1 rok od wykrycia błędu.
3) GROŹBA ( Art. 88 ) GROŹBA- sytuacja, gdy jedna osoba w celu zmuszenia innej osoby do złożenia oświadczenia woli o oznaczonej treści zapowiada użycie środków, które sprowadzą niekorzystne następstwa dla tej osoby lub osoby trzeciej, na wypadek, gdy żądane oświadczenie woli nie zostanie złożone. Musimy odróżnić: - przymus fizyczny- nie ma w ogóle oświadczenia woli, - przymus psychiczny- czyli właśnie groźbę. a) groźba musi być bezprawna, tzn: - BEZPRAWNOŚĆ ŚRODKA- zagrożono użyciem środka bezprawnego ( np. groźba zabójstwa- SN 1957, groźba samobójstwa ), - BEZPRAWNOŚĆ CELU- zagrożono użyciem środka przez prawo dozwolonego, którym jednak nie wolno posługiwać się w celu wymuszenia oświadczenia woli Przykład: jeśli wierzyciel grozi dłużnikowi egzekucją sądowa na wypadek niezapłacenia długu, groźba nie jest bezprawna, jeżeli wierzyciel w tej samej sytuacji grozi, że zawiadomi prokuraturę o wiadomym mu przestępstwie, to wprawdzie samo zachowanie się wierzyciela, który grozi, jest prawnie dozwolone, ale nie może być użyte jako środek presji celem wymuszenia zapłaty długu ) b) groźba musi być poważna- z okoliczności wynika, że składający oświadczenie woli mógł się obawiać, iż jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe.
). Badamy więc dwa aspekty: - obiektywny - subiektywny ( ważniejszy ) Będziemy badać czym straszył?, jaka była możliwość realizacji zła? Jeśli ktoś grozi myszą, to nie jest to groźba poważna. Albo ktoś grozi nam czymś, co nie jest od niego zależne ( jeśli nie zapłacisz mi, to piekło cię pochłonie ). Realizacja nie zależy tu od grożącego. c) działanie adresata oświadczenia woli lub osoby trzeciej ( chociażby nawet adresat nie wiedział o groźbie- SN- 1952 ). Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem groźby: - złożenie adresatowi oświadczenia woli na piśmie, - termin prekluzyjny- 1 rok od chwili, kiedy stan obawy ustał. Należy pamiętać o tym, iż: - testament sporządzony pod wpływem groźby jest bezwzględnie nieważny ( art. 945 §1 pkt 3 ), - groźba taka jak w art. 87 jest przyczyną unieważnienia małżeństwa ( Art. 151 kro ).
4) WYZYSK ( Art. 388 ) WYZYSK- przypadek wykorzystania szczególnego położenia drugiej strony w celu uzyskania świadczenia. Doktryna: a) kz- wyzysk to jedna z wad oświadczenia woli ( Art.42 kz/ ), b) popc- wyzysk pominięto wśród wad oświadczenia woli, c) Alfred Ohanowicz ( z Poznania )- wyzysk nie jest wadą oświadczenia woli, lecz czynnością niezgodną z zasadami współżycia społecznego. d) Prof. Petrykowska- ( monografia o wadach oświadczeń woli )- wyzysk jest wadą oświadczenia woli. Argumenty za: - konstrukcja zbliżona jest do konstrukcji wad ( przyczyną stosowania sankcji jest nieprawidłowość po stronie osobie składającej oświadczenie woli ), - jeśli wyzysk nie byłby wadą oświadczenia woli, to ( zgodnie z koncepcją Ohanowicza ), należałoby go traktować jako czynność sprzeczną z zasadami współżycia społecznego. Takie czynności są w ogóle nieważne, tymczasem wyzysk- zależy od woli wyzyskanego. Czemu więc wyzysk jest w przepisach o zobowiązaniach ogólnych? Bo wyzysk może wystąpić wyłącznie w umowach wzajemnych. Konstrukcja: - wartość jednego świadczenia przewyższa w rażącym stopniu wartość drugiego- w chwili zawierania umowy, - po stronie wyzyskanego: - przymusowe położenie- sytuacja spowodowana okolicznościami zewnętrznymi- jeśli ktoś działa pod wpływem narkotyków czy np. matka kupuje lekarstwo dla chorego dziecka przepłacając 10- krotnie.
- niedołęstwo,-( zarówno psychicznie i fizyczne. Nie ma legalnej definicji. Niedołężna osoba nie zdaje sobie sprawy z relacji i wartości. Nie ma możliwości skorzystania z innych osób ) - niedoświadczenie ( nie chodzi o niedoświadczenie w zawarciu konkretnego typu umowy. Każdy zawiera w życiu po raz pierwszy np. umowę sprzedaży nieruchomości. Chodzi o ogólne niedoświadczenie życiowe, przeważnie spowodowane wiekiem młodzieńczym. Np. student prawa nie może raczej powołać się na niedoświadczenie w sytuacji, gdy kupował mieszkanie i argumentuje, iż nie wiedział, iż trzeba rozejrzeć się na rynku nieruchomości. Niedoświadczenie może wynikać także z tego, że ktoś długo przebywał za granicą i zawarł jakąś transakcję nie będąc obeznany w warunkach gospodarczych, bo przebywał przez dłuższy czas w zupełnie innych ) - wyzyskujący musi wiedzieć o wyzysku Wyzyskany może domagać się: - zmniejszenia swego świadczenia lub, - zwiększenia należnego jej świadczenia, - gdy i jedno i drugie byłoby nadmiernie utrudnione- unieważnienia umowy. Termin prekluzyjny- 2 lata od dnia zawarcia umowy.
Pobierz
Ściągnij dokument
Zgłoś zastrzeżenia
Zgłoś dokument administratorowi
Prześlij e-mailem
Wyślij dokument pocztą e-mail
Komentarze:
Kliknij "Lubie to!" aby otrzymywać informacje o promocjach, rabatach, aktualnościach.
Grupa Arslege:
Copyright 2009-2012
ArsLege
Wszelkie prawa zastrzeżone.
Pomoc
Reklama
Regulamin
Kontakt
Partnerzy
Zapytania ofertowe
b
Zalogować via Facebook?
Jesteś aktualnie zalogowany na Facebooku. Chciałbyś logować się automatycznie?
or
Rezygnuj
Pamiętaj mój wybór
