Wykładnia oświadczeń woli
Może się jednak zdarzyć, że pomiędzy aktem woli i jego przejawem istnieje niezgodność. Powstaje pytanie, co w takim wypadku ma znaczenie decydujące? a) wg teorii woli- rozstrzyga akt woli. b) wg teoria oświadczenia- rozstrzyga przejaw woli c) wg kompromisowej teorii zaufania przejaw woli decyduje wtedy, gdy wymaga tego bezpieczeństwo obrotu, przede wszystkim ochrona zaufania adresata oświadczenia woli, który nie zna nieujawnionego na zewnątrz rzeczywistego aktu woli, tam natomiast , gdzie powyższe względy nie odgrywają roli ( np. przy testamencie ), rozstrzyga akt woli, d) Carl Lorenz- koncepcja doniosłości aktu prawnego- trzeba odejść od tradycyjnego podziału na wolę wewnętrzną i zewnętrzną, wszystkie poprzedzające oświadczenie etapy ująć w całość w postaci oświadczenia woli w momencie kiedy oświadczenie jest składane, odrywa się ono od autora, zaczyna żyć swoim własnym życiem. Tylko wyjątkowych przypadkach, gdy ustawa przewiduje inaczej, autor może kwestionować ważność powołując się na pewne okoliczności dotyczące podejmowania oświadczeń woli. Sytuacje gdy ustawa przewiduje wzruszenie oświadczeń woli, to WADY OŚWIADCZEŃ WOLI. Np. porównano oświadczenie woli do aktu normatywnego. Faza wewnętrzna to etapy procesu legislacyjnego, następna fazapublikacyjna- potem nie interesuje już nas, jak została ona uchwalona. Gdy akt jest opublikowana, już obowiązuje. Zasada: : należy oświadczenie woli tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności ( Art 65§1 ): - zasady współżycia społecznego, - ustalone zwyczaje Kryteria te pozwalają na wyprowadzenie następujących wytycznych: a) przy oświadczeniach woli bez adresata element akt woli będzie wysuwał się na plan pierwszy, skoro nie zostają przez to narażone na szwank zasługujące na ochronę interesy innych osób ( np. testament ) ( SN- 1949 ), b) przy oświadczeniach woli skierowanych do oznaczonego adresata, należy mieć na uwadze sytuację adresata i uwzględniać przede wszystkim taki sens oświadczenia, jaki był lub powinien być dostępny adresatowi ( SN- 1960 ) c) przy umowach ( Art. 65 §2 ) - CEL UMOWY ( a nie dosłowne brzmienie ).( a więc przeważający jest akt woli )- najszerzej pojęty cel społecznogospodarczy konkretnej umowy, czyli cel zindywidualizowany ( np. inny jest cel sprzedaży roweru jako środka komunikacji a inny gdy nabywca jest sportowcem wyczynowym biorącym udział w zawodach kolarskich ). Cel umowy nie pokrywa się z kauzą, bo kauza jest zawsze jest jednakowa dla danego typu umowy! - ZGODNY ZAMIAR STRON- wszystkie inne okoliczności, co do których strony w jakichś sposób uzgodniły swe stanowiska ( SN- 1950 ). Składanie oświadczeń woli: Art. 60- Zasada: Wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowania się tę osoby, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej. Musi ono spełniać trzy warunku. a) SWOBODNE- tzn. nie będące następstwem przymusu fizycznego ( np. w czasie głosowania na walnym zgromadzeniu członek danej organizacji zostaje siłą zmuszony do podniesienia ręki- nie jest to oświadczenie woli tej osoby ).
b) NA SERIO- z rzeczywistym zamiarem wywołania skutków prawnych, winno być oczywiste dla wszystkich, nie składa więc oświadczenia woli wykładowca dając przykład w czasie wykładu albo aktor na scenie. c) ZROZUMIAŁE ( przynajmniej w normalnej interpretacji można ustalić rzeczywistą wolę autora oświadczenia woli ), - wyraźne- mową, pisemnie, znakami , - dorozumiane ( PER FACTU CONCLUDENTIA )- wszelkie inne zachowania mające być w danych okolicznościach rozumiane jako oświadczenia woli, Wyrok SN z 1977- zakład gastronomiczny odpowiada za szkodę, gdy z charakteru zakładu wynika, że ludzie w szatni pozostawiają odzienia ( Szpunar w aprobującej glosie- dorozumiane oświadczenie woli. Tabliczka o nie odpowiadaniu przez szatnię za szkodę nie zwalnia zakładu z odpowiedzialności! ). Należy odróżnić dwie sytuacje: a) milczenie- czy może być uznane za oświadczenie woli? Zasada: Nie Wyjątek: UBI LOQUI POTUIT ET DEBUIT- w wypadkach gdy dana osoba powinna była i mogła mówić, można w milczeniu dopatrzeć się oświadczenia woli. b) sytuacje, gdy ustawodawca łączy skutki prawne z brakiem jakiegokolwiek oświadczenia, traktują to bierne zachowanie się jak oświadczenie woli ( np. niezłożenie przez spadkobiercę żadnego oświadczenia w terminie wyznaczonym do przyjęcia lub odrzucenia spadku uważa się za przyjęcie spadku wprost ). Powstaje problem, z jaką chwilą należy uznać oświadczenie woli za złożone ( dotyczy to tylko oświadczeń skierowanych do oznaczonej osoby ). Możliwe są teoretycznie cztery rozwiązania: - decyduje chwila przejawu woli ( np. napisanie listu )- TEORIA OŚWIADCZENIA - decyduje moment wysłania oświadczenia woli ( wysłanie listu )- TEORIA WYSŁANIA, - decyduje chwila doręczenia oświadczenia adresatowi ( doręczenie listu przez listonosza )- TEORIA DORĘCZENIA - decyduje chwila zapoznania się przez adresata z jego treścią ( przeczytanie listu )- TEORIA ZAPOZNANIA SIĘ Zasada: Art. 61- prawo polskie stoi na stanowisku TEORII DORĘCZNIA. Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią ( §1 ), Wyjątek: jeśli jest złożone w postaci elektronicznej, to złożone jest innej osobie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, żeby osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią ( § 2 ). Odwołanie oświadczenia woli: Zasada: odwołanie dojdzie jednocześnie z oświadczeniem lub wcześniej ( Art. 61 §1 ). Co się dzieje, jeśli składający oświadczenie woli zmarł lub utracił zdolność do czynności prawnych?- Art. 62: Zasada: nie ma to wpływu na moc oświadczenia woli, Wyjątek- wynika z: - ustawy, - treści oświadczenia,
- okoliczności. Zdarzają się takie sytuacje, iż strona zobowiązana do złożenia oświadczenia woli o oznaczonej treści, uchyla się od wykonania tego obowiązku, wówczas: Art. 64- prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie.