wszystko
Akty prawne
Audioustawy
Kazusy
Materiały Edukacyjne
Newsy
Testy
Gotowe testy
Generuj własny test
Moje testy
Kup testy
.
X
uczestnicy i organy procesu karnego
Kategoria:
Prawo Karne
»
notatki
Dodał:
Maja Braniewicz
Dodany:
lut 21, 2012
, ostatnia zmiana:
lut 21, 2012
Polecam
postępowanie sądowe, wykonawcze, uchybienie, prokuratura, policja, sądy, samodzielność jurysdykcyjna sądu karnego
UCZESTNICY PROCESU KARNEGO: Uczestnikiem procesu nazywamy osob albo podmiot, który bierze udzia w procesie karnym w roli, jak wyznacza mu prawo karne procesowe i która swoim zachowaniem wp ywa na bieg tego procesu. Czyli ograny procesowe, strony procesowe, rzecznicy interesu spo ecznego (wyst puj w imieniu pa stwa ± przedstawiciel spo eczny), przedstawiciele procesowi stron (obro cy i pe nomocnicy), pomocnicy procesowi (protokolanci). W szerokim do uczestników procesu nale te osobowe ród a dowodowe, np. wiadkowie, biegli, którzy przez zeznania i opinie wp ywaj na rozstrzygni cie sprawy. Do uczestników procesu nale te przedstawiciele ustawowi (rodzice, opiekunowie, kuratorzy, osoby najbli sze). Do uczestników post powania nie zalicza si publiczno ci, która bierze udzia w rozprawie s dowej (jest na sali, ale swoim zachowaniem nie wp ywa na przebieg rozprawy) oraz policjantów, którzy doprowadzili oskar onego do s du (s to tylko czynno ci zwi zane z zabezpieczeniem przed agresywnym zachowaniem oskar onego). Najwa niejsz grup stanowi organy procesowe, czyli te podmioty, które prowadz proces karny. S to organy pa stwowe wyznaczone do prowadzenia sprawy. Uprawnione s do kierowania procesem w okre lonej sprawie, do wydawania rozstrzygni , do wykonywania czynno ci procesowych. Podmioty te wp ywaj na przebieg post powania i rozstrzygni cie odpowiedzialno ci oskar onego. Wed ug roli, jakie spe niaj w procesie karnym wyró niamy: y organy kieruj ce procesem o w post. przygotowawczym ± prokurator i policja albo pozosta e organy uprawnione do prowadzenia dochodzenia o w post. s dowym - s d y organy wspó pracuj ce ± wspó dzia aj z organem kieruj cym w okre lonym etapie o w post. s dowym ± prokurator Wed ug etapów post powania karnego: y organy wyst puj ce w post powaniu przygotowawczym: o prokurator o policja o mo na tu te wyró ni organy nadzoru, które kontroluj przebieg post powania przygotowawczego: prokurator, który nadzoruje prowadzone dochodzenie i ledztwo w takim zakresie, jakim sam prowadzi y organy prowadz ce post powanie s dowe: o organy kieruj ce procesem s d pierwszej instancji prezes s du jako drugi organ kieruj cy procesem y organy post powania wykonawczego (kiedy wyrok trafia do wykonania): o s dy pierwszej instancji, które kieruj wykonaniem orzecze o s d penitencjarny (decyduje np. o warunkowym zwolnieniu) o s dzia o prokurator, który mo e nadzorowa wykonywanie tymczasowego aresztowania o administracja zak adu karnego o organy egzekucyjne komornicy s dowi urz dy skarbowe Modele dotycz ce organów prowadz cych proces: y post powanie s dowe ± regu wiatow jest, e nale y do niezawis ych s dów y post powanie przygotowawcze: o w pa stwach zachodnich ± organ s dowy (Francja ± s dzia ledczy)
o w pa stwach wschodnio-europejskich ± organ pozas dowy (Polska ± prokuratura) Pewne czynno ci post powania przygotowawczego podlegaj kontroli s du. Np. s d dokonuje czynno ci potrzebnych w post powaniu przygotowawczym (np. tymczasowe aresztowanie) i w tym zakresie dokonuje kontroli. S d rozpoznaje te za alenia na postanowienia wydane przez prokuratora. Np. je li prokurator zastosuje por czenie maj tkowe, to za alenie na wydane przez prokuratora postanowienie przys uguje do s du.
Sygnalizacja uchybie : Art. 17 i nast pne KPK ± w toku prowadzone post powania przygotowawczego czy s dowego prokurator dostrze e jakie nieprawid owo ci organów rz dowych lub samorz dowych, mo e przes a organowi nadrz dnemu swoje spostrze enie. Organ ten jest zobowi zany do przes ania prokuraturze, w jaki sposób te uchybienia zlikwidowano.
y y y y y y
ORGANY PROWADZ CE POST POWANIE PRZYGOTOWAWCZE: prokurator policja Agencja Bezpiecze stwa Wewn trznego Agencja Wywiadu Centralne Biuro Antykorupcyjne organy wymienione w rozporz dzeniu Ministra Sprawiedliwo ci
PROKURATURA ± funkcjonuj ró ne modele prowadzenie post powania przez prokuratur . W modelu typu francuskiego prokuratura jest ci le powi zana z s dami i ogranicza si do cigania przest pstw. Podporz dkowana jest w adzy wykonawczej w tym systemie. ledztwo prowadzi s dzia ledczy. W systemie rodkowo-wschodnim nie s podporz dkowane naczelnym organom administracji pa stwowej. Prokurator Generalny wybierany jest przez Sejm i podlega kontroli Sejmu. Prokuratura jest organem oddzielonym od s dów. Ma wi ksze kompetencje ni w systemie zachodnim. Mo e wyst powa te w innych post powaniach (nie tylko ciganie przest pstw). Mo e wyst powa w post. cywilnym (ubezw asnowolnienie) czy administracyjnym. Prokuratura podlega kontroli Prokuratura Generalnego. Prokuratur stanowi Prokurator Generalny i podlegli mu prokuratorzy powszechnych i wojskowych jednostek organizacyjnych. G ównym zadaniem jest strze enie praworz dno ci i ciganie przest pstw. Organizacji prokuratury okre lona jest zasadami, do których zalicza si zasady organizacyjne i procesowe. Wskazuj one, w jaki sposób funkcjonuje prokuratora. Jedn z g ównych zasad jest zasada niezale no ci. Odró nia prokuratur od s dów, bo s du s niezawis e. Prokuratora jest niezale na, co oznacza, e prokuratorzy przy wykonywaniu zada s niezale ni od innych organów pa stwowych, ale obowi zani s wykonywa wytyczne i polecenie prokuratora prze o onego. Prokurator nie mo e odmówi , je li prokurator nadrz dny wyda mu jakie polecenie. Mo e jedynie ubiega si o wy czenie od prowadzenia sprawy, ale o tym wy czeniu decyduje prokurator nadrz dny. Je li prokurator nie chce wykona jakiej czynno ci, mo e wyst pi , by prokurator nadrz dny wyda mu polecenie na pi mie. Kolejn zasad wskazuj ca na dzia anie prokuratury jest zasada jednolito ci, co oznacza, e wszystkie jednostki prokuratury stanowi jednolit ca o . Prokurator w wykonywaniu swoich dzia a wyst puje w imieniu ca ej prokuratury, nie tylko jednostki, w której jest zatrudniony. Zasada centralizmu mówi, e wszyscy prokuratorzy podlegaj prokuratorowi generalnemu. Podlegaj za po rednictwem prokuratorów prze o onych, o czym mowa w zasadzie hierarchicznego podporz dkowania. Ca o ci organów i ka d jednostk organizacyjn prokuratury kieruje zawsze jedna osoba, co wynika z zasady jednoosobowego kierownictwa. Prokuratora rejonowa jest podzielona na wydzia y, na czele ka dego wydzia u stoi jedna osoba. Prokuratur rejonow te kieruje jedna osoba. Kolejnym zadami, które kieruj dzia aniami prokuratury s zasady procesowe: - zasada legalizmu - bezstronno ci - dzia ania z urz du
Ponadto w odniesieniu do prokuratury wyró nia si inne zasady procesowe: - zasada wspó pracy z innymi organami pa stwowymi, rz dowymi i samorz dowymi ( cis a wspó praca z gminami, pa stwow izb sanitarn ) - substytucji (oznacza, e prokurator wy szego rz du mo e zleci prokuratorowi podw adnemu ka d czynno do wykonania) - dewolucji (prokurator wy szego rz du mo e przej od prokuratora podw adnego ka d czynno do osobistego wykonania) - indyferencji ( w skuteczno ci czynno ci procesowej nie jest wa ne, który z prokuratorów tej czynno dokona , co jest powi zane z zasad centralizmu) Od zasady substytucji i indyferencji przewidziane s wyj tki: - niektóre czynno ci musz by wykonane przez odpowiedniego prokuratora (kasacj od wyroku do SN mo e wnie tylko Prokurator Generalny, tylko on mo e uchyli postanowienie o umorzeniu z tego powodu, e by o ono niezasadne) - czynno ci dokonywane przez asesora prokuratury, który posiada uprawnienia w sze ni prokurator, poniewa asesor nie mo e wyst powa przed s dem okr gowym i asesor nie mo e dokonywa jakichkolwiek czynno ci przed SN - aplikant mo e wzi udzia tylko w rozprawie w trybie uproszczonym Prokurator jako jedyny jest uprawniony do prowadzenia ledztwa. POLICJA ± w zakresie post powania przygotowawczego jej uprawnienia wynikaj z ustawy o Policji. Policja jest umundurowan i uzbrojon formacj przeznaczon do ochrony obywateli i utrzymywania porz dku publicznego. Zadaniem policji jest wykrywanie przest pstw i wykrocze . Policja jest uprawniona do dokonywania czynno ci dochodzeniowo ± ledczych. Wykonuje czynno ci operacyjno ± rozpoznawcze. Policja jest zobowi zana do wykonywania polece s du i prokuratora. Uprawnienia policji do wykonywania dochodzenia wynikaj z 325 i nast. KPK. S DY ± rozpoznawanie spraw nale y do niezawis ych s dów. S uprawnione do rozstrzygania o przedmiocie procesu. Stanowi odr bny pion organów pa stwowych. Je eli chodzi o system s downictwa: y s dy powszechne o rejonowe ± powo ywane dla jednej lub wi kszej liczby gmin przez Ministra Sprawiedliwo ci w drodze rozporz dzenia. Z regu y s s dami I instancji, czyli rozstrzygaj sprawy w I instancji, a ponadto dokonuj pomocy prawnej, stosuj tymczasowe aresztowanie. o okr gowe ± tworzone dla jednego lub dwóch s dów rejonowych. G ówna rola sprowadza si do rozpoznawania spraw w I instancji (np. o zbrodnie), a tak e s s dami odwo awczymi od orzecze wydanych przez s dy rejonowe. o apelacyjne ± tworzone dla dwóch s dów okr gowych. S s dami odwo awczymi od orzecze wydanych przez s dy okr gowe. y szczególne o wojskowe o Trybuna Stanu o Trybuna Konstytucyjny
y
SN (sprawuje nadzór nad wszystkimi s dami w zakresie orzecznictwa. Jest naczelnym organem s dowym, sprawuj cym nadzór nad dzia alno ci s dów powszechnych i s dów szczególnych w zakresie orzekania. W sk ad SN wchodzi pierwszy prezes, prezesi poszczególnych izb oraz s dziowie s du najwy szego. Pierwszego prezesa powo uje prezydent na 6 lat. Kandydatów na s dziów SN zg asza zgromadzenie ogólne SN. Celem nadzoru jest jednolito stosowania przepisów prawnych, g ównie ich wyk adni. SN jako jedyny podejmuje uchwa y w celu ujednolicenia stosowania przepisów prawnych. Uchwa y s podejmowane na skutek wyst pienia przez s d z okr gowym z pytaniem prawnym. Ka da uchwa a wi e SN. Je li uchwa a ma posta zasady prawnej wi e wszystkie izby SN. Pozosta e uchwa y s tylko opiniami SN, nie ma to mocy powszechnie obowi zuj cej. S dy powszechne powo uj si na te opinie ze wzgl du na autorytet SN)
Samodzielno jurysdykcyjna s du karnego ± dotyczy to samodzielno ci s du karnego przy rozpoznawaniu sprawy. S dy karne s samodzielne. Oznacza to, e nie s zwi zane ustaleniami prawomocnego wyroku dotycz cego takiego samego czynu lecz w innej sprawie i nie s zwi zane s dy karne w odniesieniu do rozstrzygni zapad ych wcze niej dotycz cych wspó sprawców. Wyj tki od samodzielno ci: prejudycjalno (art. 8 par. 2) ± s d karny zwi zany jest prawomocnymi rozstrzygni ciami s du kszta tuj cymi prawo lub stosunek prawny. W a ciwo s du ± zagadnienie dotycz ce tego, który s d jest uprawniony do rozpoznania konkretnej sprawy. Reguluje to art. 24 i nast. KPK. Regu y dotycz ce w a ciwo ci s du nie dotycz organów prowadz cych post powanie przygotowawcze. Mo na wyró ni : y w a ciwo ogóln o miejscowa o rzeczowa o funkcjonalna y w a ciwo szczególn o czno ci spraw o delegacji czy przekazania sprawy S d, do którego sprawa wp yn a jest z urz du zobowi zany do zbadania w a ciwo ci (36 KPK). Je li stwierdzi, e nie jest w a ciwy, przekazuje spraw w a ciwemu. Decyzj o niew a ciwo ci s d podejmuje w drodze postanowienia, na które s u y za alenie. Naruszenie w a ciwo ci rzeczowej stanowi bezwzgl dn przyczyn uchylenia orzeczenia. Je li naruszona jest w a ciwo miejscowa lub rzeczowa (nale y do rejonowego, a rozpozna okr gowy), to mo na przekaza do rejonowego, tylko wtedy, gdy trzeba odroczy rozpraw . Istnieje zasada, e s d nie mo e odmówi rozpoznania sprawy z powodu nieustalenia swojej w a ciwo ci. W a ciwo miejscowa musi by ustalona w momencie rozpocz cia rozprawy g ównej. W a ciwo rzeczow s d bada w toku ca ego post powania. I je eli s d stwierdzi, e jest niew a ciwy przed rozpraw , to s d przekazuje w a ciwemu rzeczowo s dowymi. Je eli twierdzi niew a ciwo na rozprawie, to rozpraw przerywa i przesy a do w a ciwego. W a ciwo rzeczowa pozwala ustali , kto ma rozpozna spraw w I instancji. Zgodnie z 24 KPK s d rejonowy rozpatruje wszystkie sprawy, w z wyj tkiem zastrze onych dla s du okr gowego. W a ciwo rzeczowa s du okr gowa wyra ona jest w art. 25 KPK ± mo na podzieli na sta (zbrodnie i wymienione w 25.1. wyst pki) i ruchom (dotyczy sytuacji z art. 25.2., kiedy to s d apelacji mo e ze wzgl du na wag lub zawi o sprawy mo e przekaza spraw do rozpoznania s dowi okr gowemu). W a ciwo miejscowa pozwala ustali , który z s dów tej samej instancji ma rozpozna spraw . Ta w a ciwo uregulowana jest w 31 i 32 KPK, które wskazuj trzy kryteria ustalania w a ciwo ci miejscowej: 1. s dem w a ciwym do rozpoznania sprawy jest s d, w którego okr gu pope niono przest pstwo (decyduje miejsce pope nienia przest pstwa). Decyduje regu a wyprzedzenia ± je li w okr gu kilku s dów pope niono przest pstwo, s dem miejscowo w a ciwym b dzie s d, w którym pierwszym wszcz to post powanie. Je li przest pstwo pope nione na statku morskim lub powietrznym, to s dem w a ciwym jest s d w a ciwy dla macierzystego portu statku.
2. s dem w a ciwym jest s d, w którym ujawniono przest pstwo, uj to oskar onego albo miejsce w którym oskar ony stale mieszka lub przebywa . To kryterium bierze si te pod uwag przy przest pstwach pope nionych za granic . 3. s dem w a ciwym jest s d w a ciwy dla dzielnicy ródmie cie Miasta Sto ecznego Warszawy Dla przest pstw pope nionych w transporcie (np. poci giem) ± s d, w którym ujawniono przest pstwo. Przy przest pstwach niealimentacji s dem miejscowo w a ciwym jest s d miejsca zamieszkania pokrzywdzonego. W a ciwo funkcjonalna pozwala okre li zakres czynno ci podejmowanych w danych s dzie. Podejmuje w a ciwo rzeczow i pozosta e czynno ci, do których podj cia kompetentny jest okre lony s d. W a ciwo szczególna czno ci spraw ± zasada cznego rozpoznania sprawy ze wzgl du na jej z o ono i ekonomik procesow . Jest wyj tkiem od w a ciwo ci miejscowej. W jej ramach wyró nia si : y w a ciwo podmiotow ± rozpoznaje si klika przest pstw pope nionych przez t sam osob rozpoznaje si w jednym post powania. Ca spraw rozpoznaje jeden s d. S dem tym jest ten, w którym najpierw wszcz to post powanie. Nie dotyczy spraw, które tocz si w ró nych trybach (zwyczajny i uproszczony). Spraw rozpoznaje s d wy szego rz du. y przedmiotowa ± ze wzgl du na pope nione przest pstwo. Kilka osób odpowiada w jednym post powaniu za to samo przest pstwo, np. pod egacz, pomocnik, paser, wspó sprawca. Spraw rozpoznaje w ca o ci s d w a ciwy dla sprawcy g ównego, pod warunkiem, e post powanie wobec tych wszystkich osób toczy si jednocze nie. y mieszan ± przest pstwa osób odpowiadaj cych w jednym post powaniu pozostaj ze sob w zwi zku przedmiotowym, a zarazem co najmniej jedna osoba odpowiada za kilka innych przest pstw. Regu jest, e spraw rozpoznaje s d w a ciwy dla sprawcy g ównego. cz c sprawy s d nie musi wydawa decyzji w formie postanowienia. Przy czeniu spraw s d jest uprawniony do wy czenia do odr bnego post powania albo kilka czynów albo kilka osób, je eli istniej trudno ci w rozpoznaniu sprawy. W a ciwo z delegacji ± pozwala przekaza spraw do rozpoznania innemu s dowi ni temu, który jest w a ciwy miejscowo. Zmiana w a ciwo ci miejscowe podyktowana jest celowo ci . Reguluje to art. 36 KPK, który dotyczy sytuacji, gdy wi kszo osób potrzebnych na rozprawie zamieszkuje w innym okr gu. Wtedy s d ten mo e wyst pi do s du prze o onego o przeniesienie sprawy do s du z okr gu, w który ci zamieszkuj . Art. 43 KPK ± w sprawie wp ywaj wnioski o zasadne wy czenie s dziego (ka dego po kolei). Ten s d mo e wyst pi do s du nadrz dnego o zmian s du. Art. 39 KPK ± mi dzy s dem powszechnym a wojskowym. SPORY KOMPETENCYJNE O W A CIWO S DU ± dotycz wy cznie w a ciwo ci miejscowej. Np. kilka s dów d y do rozpoznania sprawy lub aden s d nie chce rozpozna sprawy (pozytywna i negatywna).
Sk ady orzekaj ce, udzia czynnika spo ecznego w procesie karnym. (trzeba o tym pami ta , uwzgl dni przy pytaniu o s dach)
Art. 40 i 41 KPK ± regulacje dotycz ce wy czenia organu (s dziego od udzia u w sprawie, stosuje si odpowiednio do awników, oskar yciela publicznego, protokolanta, stenografa, bieg ego, t umacza, prowadz cego post powanie przygotowawcze) Rodzaje wy czenia s dziego lub organu: y Bezwzgl dne ± art. 40 KPK, z mocy ustawy y Wzgl dne ± art. 41 KPK, na wniosek strony Konsekwencje niewy czenia s dziego: y z mocy ustawy ± bezwzgl dna przyczyna odwo awcza, uchylenie wyroku, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania y na wniosek ± podstawa wzgl dna, obraza przepisów post powania, ale pod warunkiem, e to niewy czenie mog o mie wp yw na tre orzeczenia Przyczyny wy czenia: y sprawa dotyczy s dziego osobi cie (jest zaanga owany w spraw lub zainteresowany rozstrzygni ciem) y s dzia jest osob najbli sza dla strony lub pozostaje we wspólnym po yciu z jedn z tych osób (krewni, powinowaci, dzieci rodze stwa); w sprawie osoby najbli szej wiadek danego czynu, jako wiadek wyrobi sobie pogl d, z czyjej winy do zdarzenia dosz o, y nie b dzie obiektywny, np. od innych osób s ysza , jak zdarzenie przebiega o y s dzia, który wcze nie pracowa jako prokurator lub adwokat nie powinien tej sprawy rozpoznawa y s dzia, który wcze niej wyda rozstrzygni cie w tej sprawie (wyrok nakazowy lub zaoczny, co do którego wniesiono sprzeciw) Art. 41 KPK ± chodzi tutaj o bezstronno s dziego. Ju raz orzeka co do oskar onego albo co mo e spowodowa , e jest negatywnie nastawiony co do oskar onego. Jest to ocenna sytuacja (bliska znajomo s dziego z oskar onym ± s dzia powinien wy czy si od udzia u w sprawie). Sposoby wy czenia s dziego: y na danie s dziego (szczególnie art. 40, s dzia sk ada o wiadczenie do akt sprawy, pisze, która przyczyna go dotyczy, poprzez z o enie o wiadczenia wy cza si od udzia y w sprawie) y z urz du y na wniosek O wy czeniu z urz du albo na wniosek orzeka s d na posiedzenie, I instancji w skaldzie jednoosobowym. Decyzja zapada w formie postanowienia. Na takie postanowienie nie przys uguje za alenie. Je eli s d wyda o niewy czeniu s dziego ze sprawy, to decyzja odmowna mo e by podniesiona w apelacji (zgodnie z 439 albo 438 KPK). Je eli dojdzie do sytuacji, e z powodu wy czenia wszystkich s dziów (wnioski wp ywaj po kolei) nie mo na b dzie ustali sk adu s du orzekaj cego, prezes s du wyst puj do s du nadrz dnego z wnioskiem o przekazanie sprawy do innego s du równorz dnego. Wniosek o wy czenie mo e by z o ony do czasu rozpocz cia przewodu s dowego. Wyj tek: je li powód wy czenia powstanie lub stanie si stronie wiadomy po rozpocz ciu przewodu.
Pobierz
Ściągnij dokument
Zgłoś zastrzeżenia
Zgłoś dokument administratorowi
Prześlij e-mailem
Wyślij dokument pocztą e-mail
Powiązane dokumenty:
proces
,
kk
,
postępowanie
,
Policja
Komentarze:
Kliknij "Lubie to!" aby otrzymywać informacje o promocjach, rabatach, aktualnościach.
Grupa Arslege:
Copyright 2009-2012
ArsLege
Wszelkie prawa zastrzeżone.
Pomoc
Reklama
Regulamin
Kontakt
Partnerzy
Zapytania ofertowe
b
Zalogować via Facebook?
Jesteś aktualnie zalogowany na Facebooku. Chciałbyś logować się automatycznie?
or
Rezygnuj
Pamiętaj mój wybór
