Czyn zabroniony popełniony nieumyślnie
Czyn zabroniony popełniony jest nieumyślnie, jeżeli sprawca nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia go jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość popełnienia tego czynu przewidywał albo mógł przewidzieć. Nieumyślność jako znamię podmiotowe charakteryzujące czyn zabroniony brak zamiaru – nieumyślne popełnienie czynu zabronionego zawsze w związku z zachowaniem ukierunkowanym na osiągnięcie określonego celu, który najczęściej będzie prawnokarnie obojętny przyczyną rozbieżności pomiędzy celem jako wyobrażonym stanem rzeczy, na osiągnięcie którego ukierunkowane jest działanie sprawcy, a osiągniętym stanem faktycznym jest niedobór informacji niezbędnych do realizacji zamierzonego celu (sprawca nie dostrzega tego, co powinien dostrzegać lub nie wie czegoś, co powinien wiedzieć) przewidywanie możliwości popełnienia czynu zabronionego (świadoma nieumyślność) lub zdolność przewidzenia możliwości popełnienia czynu zabronionego (nieświadoma nieumyślność) popełnienie czynu zabronionego na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach reguły ostrożności – wykształcone przez wiedzę i doświadczenie reguły postępowania z określonymi dobrami prawnymi zakreślające obszar zachowań społecznie adekwatnych mogą wynikać z aktów prawnych, z ustaleń w dziedzinie wiedzy lub generalnie z zasad postępowania w sferze określonej aktywności ludzkiej – mają charakter obiektywny, tzn. że mają zastosowanie w określonej sytuacji, bez względu na indywidualne właściwości działającego podmiotu ujmowane w sposób abstrakcyjny i zgeneralizowany – mają zastosowanie we wszystkich wypadkach charakteryzujących się zbliżonym układem cech istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa dobra, którego ochronie służą nie są ustalane w oderwaniu od określonej sytuacji faktycznej – musza być dostosowane do aktualnie występujących warunków; wyznaczane przez układ trzech elementów: kwalifikacje działającego podmiotu, używane przy dokonywanej czynności narzędzie, sposób przeprowadzenia czynności (kto może dokonać czynności, za pomocą czego i w jaki sposób) zakres i poziom wymagań wynikający z obowiązku zachowania ostrożności wynika z jednej strony z konieczności zapewnienia maksymalnego bezpieczeństwa dla dóbr prawnych uczestniczących w obrocie społecznym, z drugiej strony reguły ostrożności nie mogą uniemożliwiać społecznie pożytecznego obrotu właściwy zakres i poziom wymagań należy ustalać przy uwzględnieniu zróżnicowania powinności dotyczących poszczególnych grup zawodowych oraz grup ludności, tworząc dla tych grup określone standardy postępowania standardy ostrożności budowane muszą być w oparciu o zachowania typowe dla rozważnego obywatela, tj. osoby, która dysponuje właściwymi do wykonania danej czynności kwalifikacjami oraz charakteryzuje się postawą należytego wykonywania swoich obowiązków – standardy obowiązują niezależnie od tego, czy dany konkretny sprawca należy do określonej grupy zawodowej lub grupy ludności zachowanie odstępujące od postępowania modelowego obywatela pozwala, przy spełnieniu pozostałych warunków, uznać popełnienie czynu zabronionego charakteryzującego się nieumyślnością – nie przesądza to jeszcze winy ważne ustalenie, czy popełnienie czynu zabronionego nastąpiło na skutek niezachowania reguł ostrożności wymaganych w danych okolicznościach – ustalony musi być związek pomiędzy naruszeniem reguły a popełnieniem czynu zabronionego; warunek spełniony, gdy sprawca narusza tę regułę, która miała zapobiec realizacji czynu zabronionego na tej drodze, na której w rzeczywistości on nastąpił świadoma nieumyślność – strona intelektualna taka sama jak w przypadku umyślności – od umyślności odróżnia ją strona woluntatywna – brak chęci popełnienia czynu zabronionego i brak godzenia się na popełnienie takiego czynu – sprawca albo przedsiębierze czynności mające zmniejszyć stopień prawdopodobieństwa, albo przewiduje jedynie niewysoki stopień prawdopodobieństwa nastąpienia czynu zabronionego proces decyzyjny ukierunkowany na osiągnięcie zamierzonego celu kończy się podjęciem decyzji zachowania się w kierunku osiągnięcia celu na skutek założenia, że czyn zabroniony nie nastąpi nieświadoma nieumyślność – sprawca nie przewiduje możliwości popełnienia czynu zabronionego, ale popełnienie
takiego czynu było obiektywnie przewidywalne możliwość popełnienia czynu zabronionego wyznaczana jest według możliwości modelowego obywatela o właściwych do wykonywania danej czynności kwalifikacjach i sumiennie traktującego swoje obowiązki oraz dysponującego nadzwyczajnymi informacjami posiadanymi ewentualnie przez sprawcę nie będzie popełnieniem, gdy nie jest to normalne następstwo podjętych czynności – realizacja przedmiotowych znamion, których nie da się przewidzieć z powodu nietypowego układu sytuacyjnego albo jest do przewidzenia jedynie przez wąskie grono specjalistów, nie może być uznana za popełnienie czynu zabronionego nieumyślnie warunkiem koniecznym ustalenia możności przewidzenia popełnienia czynu jest ustalenie powinności przewidywania – powinność przewidzenia jest kategorią generalną i obiektywną, ustalaną według pewnego normatywu obowiązującego każdego obywatela podejmującego zachowanie, z którym wiąże się możliwość popełnienia czynu zabronionego