Sprawcze postacie współdziałania - współsprawstwo
oparte na porozumieniu wykonanie czynu zabronionego przez dwie co najmniej osoby, z których każda odgrywa istotną rolę w procesie realizacji ustawowych znamion czynu zabronionego elementy konstytutywne: strona podmiotowa – porozumienie dotyczące wspólnego wykonania strona przedmiotowa –wspólne wykonanie czynu zabronionego decydujący dla odpowiedzialności jest zakres porozumienia, które obejmując całość akcji przestępnej spaja zachowania poszczególnych współdziałających w jedność – porozumienie może mieć charakter wyraźny albo konkludentny zawarcie porozumienia może nastąpić przed przystąpieniem do dokonania czynu, jak i w trakcie wykonywania tego czynu – ale najpóźniej w momencie realizacji działań sprawczych w trakcie dokonywania czynu może dojść także do poszerzenia zakresu porozumienia obejmującego wspólne dokonanie czynu – uzupełnienie porozumienia zawartego przed przystąpienie do realizacji znamion treść porozumienia stanowi podstawę określania odpowiedzialności za eksces, wyznaczając granice odpowiedzialności za współsprawstwo konieczne są świadomość i wola realizacji porozumienia przedmiotem porozumienia są elementy strony przedmiotowej, w szczególności warstwa techniczno-wykonawcza przedmiotem porozumienia niekoniecznie musi być podjęcie wspólnego zamiaru popełnienia czynu zabronionego przez współdziałających (nie muszą podjąć wspólnego zamiaru), a objęcie świadomością i wolą uczestników porozumienia wspólnego zachowania, stanowiącego realizację znamion czynu zabronionego porozumienie dotyczy wspólnego wykonania czynu zabronionego = uzgodnienie przyszłych zachowań sprawców związanych z planowanym przedsięwzięciem z uwagi na przedmiot porozumienia współsprawstwo możliwe jest zarówno w odniesieniu do przestępstw umyślnych, jak i nieumyślnych w przypadku umyślnych przedmiotem porozumienia jest wspólne popełnienie czynu zabronionego w przypadku nieumyślnych przedmiotem porozumienia jest wspólne popełnienie zachowania stanowiącego naruszenie reguł postępowania z dobrem prawnym – jeżeli tylko jeden naruszył reguły, a nie było to objęte porozumieniem, brak będzie podstaw odpowiedzialności za współsprawstwo możliwa odpowiedzialność za przestępstwa o mieszanej stronie podmiotowej – niezależnie od tego, przez którego ze współdziałających zostało zrealizowane pozostali współdziałający przewidywali lub mogli przewidzieć warunkiem odpowiedzialności jest wykazanie, że współdziałających łączyło porozumienie obejmujące wspólne wykonanie czynu zabronionego w oparciu o przyjęty podział ról oraz że każdy z uczestników porozumienia obejmował świadomością realizację całości znamion określonego czynu zabronionego z porozumienia wynika konieczność istnienia subiektywnej więzi pomiędzy jego uczestnikami – każdy musi mieć świadomość, że umawia się co do wspólnego przedsięwzięcia określonych działań lub zaniechań oraz ma wolę ich wspólnego wykonania współsprawca nie ponosi odpowiedzialności za eksces pozostałych współdziałających – zachowanie jednego ze współdziałających wykracza poza ramy zawartego porozumienia, a pozostali współdziałający, nawet konkludentnie, nie obejmują swoją świadomością i wolą ekscesu wspólne wykonanie czynu zabronionego – każdy ze współsprawców uczestniczy w realizacji znamion współsprawcą jest ten, którego zachowanie dopełniło zachowanie innych uczestników postępowania w stopniu, który zgodnie z porozumieniem i podziałem ról współdecydował o popełnieniu przestępstwa współsprawstwo równoległe (wielosprawstwo) – wypełnienie samoistnie przez zachowanie każdego ze współdziałających wszystkich znamion typu czynu zabronionego przy jednoczesnym istnieniu między współdziałającymi porozumienia co do wspólnego wykonania tego czynu i świadomości jego wspólnego wykonania współsprawstwo dopełniające (współsprawstwo właściwe) – wypełnienie przez jednego ze współdziałających wszystkich
znamion oraz realizacja części znamion przez drugiego ze współdziałających lub wypełnieniu przez każdego ze współdziałających na podstawie porozumienia jedynie części znamion typu czynu zabronionego oceniane samodzielnie nie stanowiłoby podstawy do odpowiedzialności za typ czynu zabronionego, którego znamiona zostają wypełnione łącznie przez zachowanie wszystkich współdziałających wypełnienie znamion w stopniu, który zgodnie z porozumieniem i podziałem ról współdecyduje o popełnieniu przestępstwa współsprawstwo – wypełnienie przez część współdziałających znamion czynu zabronionego oraz takie zachowanie co najmniej jednego z nich, które nie stanowiąc realizacji żadnego z elementów znamion czynu zabronionego stanowi jednak istotny wkład w realizację wspólnego przedsięwzięcia wyrażający się tym, że bez jego udziału w ogóle nie doszłoby do popełnienia czynu lub też doszłoby do jego popełnienia w inny sposób współsprawstwo nie wymaga wykazywania, by każdy ze współdziałających wniósł równorzędny wkład w wykonanie czynu zabronionego w przypadku przestępstw przewidujących odmiany kwalifikowane każdy ze współdziałających odpowiada za typ kwalifikowany współsprawstwo możliwe jest zarówno w przypadku popełnienia przestępstwa materialnego, jak i formalnego współsprawstwo sukcesywne – w trakcie wykonywania czynu zabronionego przez jedną osobę przyłącza się do niej inna osoba i od tego momentu wspólnie i w porozumieniu wykonują czyn zabroniony – może przejawiać się zarówno w postaci współsprawstwa równoległego, jak i dopełniającego – rozszerzenie zakresu odpowiedzialności możliwe jest jedynie w odniesieniu do tej części zachowania, która nastąpiła po przystąpieniu osoby przyłączającej się do działającego już sprawcy; nie ma podstaw do pociągania do odpowiedzialności spóźnionego współdziałającego za tę część zachowania, która nastąpiła przed jego przystąpieniem inaczej, jeżeli późniejsze przystąpienie jest konsekwencją zawartego wcześniej porozumienia – wówczas odmiana współsprawstwa dopełniającego w przypadku przestępstw dwuaktowych i złożonych – zastosowanie mają ogólne reguły odpowiedzialności za współsprawstwo sukcesywne – spóźniony współsprawca poniesie odpowiedzialność wyłącznie za tę część zachowania, która nastąpiła po jego przyłączeniu się do akcji przestępnej formy stadialne usiłowanie współsprawstwa po stronie wszystkich uczestników porozumienia – zawarcie przez dwie co najmniej osoby porozumienia nastawionego na wspólne wykonanie czynu zabronionego, któremu towarzyszy podjęcie przez każdego z uczestników porozumienia czynności zmierzających bezpośrednio do dokonania poza granicami odpowiedzialności za usiłowanie – zawarcie porozumienia jw., któremu nie towarzysz jednak podjęcie przez któregokolwiek z uczestników czynności zmierzających bezpośrednio ku dokonaniu odpowiedzialność za usiłowanie współsprawstwa – zawarcie porozumienia oraz podjęcie przez część jego uczestników czynności zmierzających bezpośrednio do dokonania, przy jednoczesnym braku takiego zachowania po stronie pozostałych uczestników porozumienia odpowiedzialności za współsprawstwo podlegać będą tylko ci współdziałający, których zachowania zgodnie z porozumieniem i przyjętym w nim podziałem ról wkroczyły w stadium zmierzania bezpośrednio ku dokonaniu tego fragmentu ze znamion, które w myśl porozumienia miało być przez niego zrealizowane (Zoll – odpowiedzialności podlegają wszyscy, bez wyłączenia tych, których zachowanie nie wkroczyło w stadium bezpośredniego zmierzania do dokonania) współsprawstwo odróżniane od przestępstwa popełnianego w ramach zorganizowanej grupy przestępczej – element struktuuralny i dynamiczny