wszystko
Akty prawne
Audioustawy
Kazusy
Materiały Edukacyjne
Newsy
Testy
Gotowe testy
Generuj własny test
Moje testy
Kup testy
.
X
System praw i wolności w Konstytucji z 1997 r.
Kategoria:
Prawo Konstytucyjne
»
notatki
Dodał:
Małgorzata Miszczak
Dodany:
sty 13, 2011
, ostatnia zmiana:
sty 13, 2011
Polecam
SYSTEM PRAW I WOLNOŚCI W KONSTYTUCJI Z 1997 dwuwarstwowe pojmowanie norm o prawach jednostki – przepis musi być rozumiany jednocześnie jako: prawo ...
System praw i wolności w Konstytucji z 1997 r.
SYSTEM PRAW I WOLNOŚCI W KONSTYTUCJI Z 1997 dwuwarstwowe pojmowanie norm o prawach jednostki – przepis musi być rozumiany jednocześnie jako: prawo podmiotowe z możliwością wymuszenia jego realizacji przez władze publiczne, przede wszystkim na drodze sądowej; wytyczna działania dla całego systemu władz publicznych, wyrażająca określoną wartość, której realizacja jest ogólnym obowiązkiem wszystkich władz publicznych; szerokie rozwinięcie w niem. doktrynie (głównie w FTK) – subiektywny (obronny) i obiektywny aspekt praw człowieka; przedmiotowa klasyfikacja praw i wolności (nawiązanie do systematyki ONZ-owskich Paktów Praw Człowieka): prawa i wolności osobiste (art. 38-56); polityczne (art. 57-63); ekonomiczne, socjalne i kulturalne (art. 64-76); artykuły 82-86 poświęcono obowiązkom jednostki;
Prawa i wolności osobiste – określone jako prawa człowieka (wyjątki art. 52 ust. 4 i 5, art. 55 i 56): prawo do życia (art. 38) → „zapewnienie prawnej ochrony życia” – prawo ujęte bardzo ogólnie ze względu na kontrowersje dot. nasciturusa, kary śmierci, i in.; nietykalność osobista to min.: zakaz eksperymentów medycznych (art. 39), zakaz tortur (art. 40), zakaz pozbawienia wolności, z wyłączeniem sytuacji przewidzianych przez ustawę (art. 41), nienaruszalność mieszkania (art. 50); prawo do rzetelnej procedury sądowej to min.: prawo do sądu dot. wszystkich spraw i sporów, w których jednostka jest stroną (art. 45), prawo do obrony (art. 42 ust. 2), zasada nullum crimen nulla pooena sine lege (art. 42 ust. 1), domniemanie niewinności (art. 42 ust. 3), wyłączenie przedawnienia dla zbrodni wojennych i przeciwko ludzkości (art. 43); zawieszenie przedawnienia w stosunku do przestępstw funkcjonariuszy publicznych (art. 44); prawo do ochrony prywatności (art. 47) obejmuje prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia, prawo do decydowania o swoim życiu osobistym, w szczególności: zakaz zobowiązywania do ujawniania swojego światopoglądu, przekonań czy wiary (art. 53 ust. 7); autonomia stosunków rodzinnych (art. 48 i art. 53 ust. 3); ograniczenia dot. ujawniania, pozyskiwania i dostępności do informacji o osobach prywatnych (art. 51); prawo to znalazło ujęcie w orzecz. TK i SN; wolność przemieszczania się (art. 52) obejmuje: swobodę przemieszczania się po RP; swobodę wyboru miejsca zamieszkania i pobytu; swobodę opuszczenia RP (prawo do paszportu); możliwość wprowadzania ograniczeń zgodnych z art. 31 ust. 3, ale prawem bezwzględnym są: zakaz banicji (art. 52 ust. 4) – dot. tylko obywatela polskiego; zakaz ekstradycji obywatela polskiego (art. 55 ust. 1), każdej osoby podejrzanej o polityczne przestępstwo bez użycia przemocy (art. 55 ust. 2) oraz na mocy EKPCz, gdy zachodzi prawdopodobieństwo, że dana osoba będzie poddana tam nieludzkiemu i poniżającemu traktowaniu → o dopuszczalności orzeka sąd; wolność sumienia i religii (art. 53) musi być rozpatrywana na tle konstytucyjnego statusu kościołów i związków wyznaniowych oraz ich relacji (art. 25). Obejmuje w szczególności: wolność wyznawania i życia zgodnie ze swoją religią, z czym związane jest prawo odmowy służby wojskowej z powodu przekonań religijnych (art. 85 ust. 2);
swoboda uzewnętrzniania religii; swoboda posiadania świątyń i innych miejsc kultu; prawo do korzystania z pomocy religijnej tam gdzie się znajdują (dot. przede wszystkim więźniów, żołnierzy, chorych, uczniów, itp); prawo rodziców do wychowania dziecka zgodnie ze swoimi przekonaniami; nie jest szczegółowo unormowana w konstytucji; dot. też wolności światopoglądowej; wolność wyrażania poglądów i opinii (art. 54) to wolność wyrażania poglądów; uzyskiwania informacji i ich rozpowszechniania → w praktyce realizowane jest poprzez wolność prasy i druku i jest uważana za jedną z podstawowych zasad demokracji i pluralizmu politycznego → art. 14 i art. 54 (zakaz cenzury i koncesjonowania prasy); regulacja wolności wyrażania poglądów ma zbyt wąski wymiar; szczególny wyraz → wolność twórczości artystycznej, badań naukowych i ogłaszania ich wyników oraz wolność nauczania (art. 73);
Prawa i wolności polityczne – część przyznana wszystkim, a związane z udziałem w życiu publicznym przyznane tylko obywatelom; prawa związane z udziałem w życiu publicznym to: prawo głosowania w wyborach i referendach (art. 62); prawo kandydowania w wyborach (art. 99 i art. 127 ust. 3); prawo inicjatywy ustawodawczej (art. 118 ust. 2); prawo dostępu do służby publicznej (art. 60) – dot. też wojska, a kontrola odmowy przez sądy; prawo uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne (art. 61); prawo petycji, wniosków i skarg w interesie publicznym, własnym, osoby trzeciej za jej zgodą (art. 63); wolność zgromadzeń (art. 57) – wg. TK warunkiem jest pokojowy charakter zgromadzeń; wolność zrzeszania się (art. 58), ale możliwa jest sądowa rejestracja, a zakaz może wydać sąd (TK dla partii); to nie tylko prawo jednostek, ale jako jedna z podstawowych zasad ustroju (patrz zasada społeczeństwa obywatelskiego); formy zrzeszeń: art. 11 – wolność partii politycznych; art. 59 – wolność związków zawodowych (tzw. wolność koalicji), organizacji społeczno-zawodowych rolników i organizacji pracodawców; ograniczeniem dla tej wolności jest wymóg zgodności z prawem, w szczególności zakaz odwoływania się do totalitarnych metod i praktyk działania faszyzmu, komunizmu i nazizmu, nienawiści rasowej i narodowościowej, stosowania przemocy i utajniania struktur; możliwe ograniczenie w stosunku do osób, których funkcja lub stanowisko wymaga apolityczności;
Prawa i wolności ekonomiczne, socjalne i kulturalne – katalog tych praw to: prawo do własności (art. 20, 21, 64) – rozróżnienia: jako jedna z podstaw społecznej gospodarki rynkowej, z priorytetem dla własności prywatnej; jako jedno z praw człowieka, podlegające ochronie → 2 znaczenia: sens cywilistyczny – art. 64 ust. 1 i 2 „ochrona własności, innych praw majątkowych i prawa dziedziczenia”; sens ogólny – art. 21 ust. 1 – jako określenie zbiorcze dla praw majątkowych
zasady dot. prawa własności: równa dla wszystkich ochrona własności, innych praw majątkowych i dziedziczenia; wywłaszczenie tylko na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem (art. 21 ust. 2); ograniczenia własności (cywilne znaczenia) nie mogą naruszyć istoty tego prawa (art. 64 ust. 3); przepadek rzeczy tylko na podstawie prawomocnego wyroku sądu (art. 46); najważniejsze tezy z wyroku TK (P11/98 – podsumowujący): prawo to i jego gwarancje należy konstruować na tle ogólnych zasad ustroju, z których wynika, że zagwarantowanie ochrony własności jest obowiązkiem państwa i wartością wyznaczając kierunek interpretacji art. 64 oraz innych uregulowań; nie jest ius infinitum, więc jego ochrona nie może mieć charakteru bezwzględnego; art. 64 ust. 3 ma 2 role: jako podstawa ograniczeń tego prawa oraz jako kryterium oceny wprowadzonych ograniczeń; ograniczenia tego prawa muszą być oceniane także na podstawie art. 31 ust. 3; ograniczenia są dopuszczalne o ile nie naruszają istoty tego prawa; TK o dziedziczeniu – korelat i dopełnienie prawa własności, a na mocy art. 21 ust. 1 należy do zasad ustroju, więc niemożliwe jest pozbawienie własności cechy dziedziczenia, natomiast innych praw tak; regulacje dot. spadków nie mogą wprowadzać ukrytego wywłaszczenia; z prawem tym wiąże się prawo z art. 77 ust. 1 do wynagrodzenia za szkodę wyrządzoną niezgodnie z prawem przez organ władzy publicznej; swoboda działalności gospodarczej (art. 22) – choć jako zasada ustroju, to wg TK może stanowić podstawę konstruowania prawa podmiotowego; uprawnienia pracownicze – brak prawa do pracy (jest jako zasada polityki państwa), ale stworzono pewne szczegółowe prawa związane z pracą: prawo do wolności zawodu i miejsca pracy (art. 65 ust. 1); prawo do minimalnego wynagrodzenia (art. 65 ust. 4); prawo do bezpiecznych warunków pracy (art. 66 ust. 1); prawo do urlopu (art. 65 ust. 2); prawo do koalicji (art. 59 ust. 1) i związane z tym uprawnienia związków do zawierania zbiorowych układów pracy, prowadzenia sporów zbiorowych i strajków (art. 59 ust. 2 i 3); zasada ogólna → praca pod ochroną RP → uprawnienia państwa do nadzoru nad warunkami pracy (art. 24 zd. 2), zakaz stałego zatrudniania dzieci do 16 lat (art. 65 ust. 3); określanie minimalnego wynagrodzenia (art. 65 ust. 4) i maksymalnego czasu pracy (art. 65 ust. 2) wpływa na swobodę przedsiębiorczości; prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 67) – dot. obywateli; sytuacje: niezdolności do pracy z powodu choroby lub inwalidztwa; emerytury; niezawinionego bezrobocia; w ogólnych zasadach – prawo dla rodzin w bardzo trudnej sytuacji do szczególnej pomocy (art. 71 ust. 1); prawo do opieki zdrowotnej (art. 68) poza ogólną normą o prawie do ochrony zdrowia: obowiązek stworzenia i utrzymywania publicznej służby zdrowia; zasady polityki:
szczególna opieka dla pewnych kategorii osób (kobiety ciężarne, niepełnosprawni, starzy, dzieci); obowiązek zwalczania epidemii i zapobiegania skutkom degradacji środowiska; popieranie rozwoju kultury fizycznej; osobne uregulowania szczególne dot. pomocy osobom niepełnosprawnym (art. 69) i kobietom przed i po urodzeniu dziecka (art. 71 ust. 2); prawo do nauki (art. 70) – a do 18 roku życia jest obowiązkiem; bezpłatna nauka w szkoła publicznych (wyjątek – szkoły wyższe – wyrok TK); zasady polityki dot. nauki → powszechny i równy dostęp do wykształcenia, min. poprzez tworzenie systemów pomocy finansowej dla uczniów i studentów; inne prawa związane z prawem do nauki: wolność (dla rodziców) wyboru szkoły publicznej lub innej; wolność tworzenia szkół niepublicznych wszystkich szczebli; wolność nauczania (art. 73), szczególnie w przypadku szkół wyższych (autonomia); prawo do informowania o stanie środowiska i jego ochronie (art. 74) w związku z zasadą polityki dot. zapewniania bezpieczeństwa ekologicznego i obowiązkiem władz publicznych ochrony środowiska, przy wspieraniu działań obywateli;
Pobierz
Ściągnij dokument
Zgłoś zastrzeżenia
Zgłoś dokument administratorowi
Prześlij e-mailem
Wyślij dokument pocztą e-mail
Komentarze:
Kliknij "Lubie to!" aby otrzymywać informacje o promocjach, rabatach, aktualnościach.
Grupa Arslege:
Copyright 2009-2012
ArsLege
Wszelkie prawa zastrzeżone.
Pomoc
Reklama
Regulamin
Kontakt
Partnerzy
Zapytania ofertowe
b
Zalogować via Facebook?
Jesteś aktualnie zalogowany na Facebooku. Chciałbyś logować się automatycznie?
or
Rezygnuj
Pamiętaj mój wybór
