Trybunał Konstytucyjny - skarga konstytucyjna
skarga konstytucyjna to szczególny środek prawny pozwalający jednostce na zwrócenie się do sądu konstytucyjnego o zweryfikowanie ostatecznych rozstrzygnięć władz publicznych, o ile rozstrzygnięcia naruszają konstytucyjnie zagwarantowane prawa i wolności skarżącego → ważne 4 elementy:
incydentalny charakter skargi – związany z konkretnym przypadkiem; ograniczenie podstawy skargi do naruszeń praw i wolności o konstytucyjnym charakterze; subsydiarny charakter skargi – po wyczerpaniu innych środków; prawo rozpoznawania skargi przyznane organom sądownictwa konstytucyjnego, którego rozstrzygnięcia wiążą wszystkie organy państwa;
wąskie ujęcie skargi – skarga przeciwko normie, tzn. podstawą skargi może być tylko zarzut, że orzeczenie naruszające prawa/wolności zostało wydane na podstawie przepisu niezgodnego z konstytucją; szerokie ujęcie skargi – skarga przeciwko normie i orzeczeniu, tzn. podstawą skargi może być też zarzut, że samo orzeczenie zostało wydane w sposób naruszający konstytucją (np. przyjęcie niewłaściwej interpretacji, naruszenie praw proceduralnych); podmiotem skargi może być każdy, czyje konstytucyjne prawa i wolności zostały naruszone, więc przede wszystkim osoba fizyczna (nie tylko obywatel), ale i osoby prawne, choć tylko w zakresie w jakim są podmiotami konstytucyjnych praw i wolności; podstawą skargi jest zarzut naruszenie konstytucyjnych wolności i praw, a jedyny wyjątek dot. prawa do azylu lub statusu uchodźcy; skarga musi w sposób konkretny wskazywać przepis naruszający, ale sporne jest czy skargę można oprzeć na zarzucie naruszenia zasady państwa prawnego, a w stosunku do zasady równości wyłączono taką możliwość (choć zgłoszono 5 zdań odrębnych);
nie może dot. luki w prawie (zaniechania ustawodawcy); nie może dot. aktu nienormatywnego (np. statut spółdzielni); nie może dot. przepisu, który nie był podstawą rozstrzygnięcia, gdyż to powodowałoby, że skarga stała by się actio popularis; nie może dot. prawidłowości interpretowania prawa, chyba, że niejasność przepisu prowadzi do takich rozbieżności interpretacyjnych, że narusza to K.; inne konieczne przesłanki do wniesienia skargi:
naruszenie w wyniku orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej; orzeczenie musi być ostateczne (tzn. brak innego środka prawnego), a w razie wątpliwości czy przysługuje kasacja ich rozstrzygnięcie należy do SN; wykorzystanie procedur musi mieć charakter merytoryczny, nie można wnieść skargi, jeżeli sąd z powodów formalnych odrzucił skargę; wątpliwości dot. postęp. karnego, w którym prawomocność wyrok uzyskuje jeszcze przed wniesieniem skargi kasacyjnej; przedmiotem może być tylko zarzut niezgodności z konstytucją; termin zawity 3 miesięcy od doręczenia ostatecznego rozstrzygnięcia; przymus adwokacki – musi być sporządzona przez adwokata/radcę prawnego, chyba, że skarżącym jest sędzia, prokurator, notariusz, doktor habilitowany lub profesor nauk prawa; odrębności w zakresie postępowania:
rozbudowana wstępna kontrola dopuszczalności skargi - o nadaniu biegu decyduje1 sędzia, a zażalenie na jego odmowę nadania biegu rozpatruje 3 sędziów; nadając bieg TK może wstrzymać wykonanie zaskarżonego orzeczenia, jeżeli jego wykonanie mogło by spowodować nieodwracalne skutki, wiążące się z dużym uszczerbkiem dla skarżącego lub gdy przemawia za tym ważny interes publiczny lub inny ważny interes skarżącego; o nadaniu skardze biegu informuje się RPO, który może wziąć udział w postępowaniu; skarga rozpatrywana w składzie 3- lub 5-osobowym, a w sprawach zawiłych w pełnym składzie; musi się odbyć rozprawa, chyba, że wszyscy zgodzą się, że badany akt jest niezgodny z K.; skutek orzeczenia dot. aktu (skutek erga omnes), a nie tylko sytuacji indywidualnej, a ustawa nic nie mówi o dalszym trybie rozstrzygania sprawy, której skarga dot., choć nie ma wątpliwości, że skarżący może żądać wznowienia postępowania;