Źródła prawa wojennego
Stosowanie prawa wojennego w konfliktach zbrojnych nie mających charakteru międzynarodowego wg sprawozdania Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża z 1970 r. konfliktem wewnętrznym jest starcie sił politycznych, przy użyciu broni, w obrębie prawnym i geograficznym jednego państwa; nie dot. zwykłych zamieszek, aktów terroru i bandytyzmu → coraz częstsze i nie stosowanie zasad prawa wojennego;
zgodnie z czterema Konwencjami Genewskimi z 1949 r. w konfliktach o charakterze nie-m. powinno być stosowane minimum zasad ludzkości → osoby niebiorące udziału w walce traktowane humanitarnie (zakaz zabójstw, tortur, brania zakładników, kary śmierci i egzekucji bez wyroku, nakaz leczenia rannych i chorych); to minimum nie jest wystarczające, gdyż nie zapewnia ochrony walczącym; zobowiązanie z KG do wprowadzania w życie w drodze układów specjalnych wszystkich/niektórych postanowień KG; ważny dla ochrony ofiar konfliktów o charakterze nie-m. jest II Protokół dodatkowy do KG z 1977 r.;
Źródła prawa wojennego prawo wojenne kształtowało się pod wpływem 2 sprzecznych tendencji: konieczność wojenna; zasada humanitaryzmu; ważne ruchy pacyfistyczne → stąd tendencje do tworzenia norm p.m. w duchu zasady humanitaryzmu; dawne prawo wojenne → prawo zwyczajowe, a umowne prawo dopiero od XIX w. Trybunał Norymberski np. uznał Regulamin Haski z 1907 r. dot. praw i zwyczajów wojny lądowej za kodyfikację norm zwyczajowych (więc wiążące niezależnie czy są stroną KH); inne umowy m.: 1856 – Deklaracja w przedmiocie praw wojny morskiej (Paryż) → przyjęta po zakończeniu wojny krymskiej; dot. wykonywania prawa łupu, efektywności blokady morskiej oraz wprowadziła zakaz korsarstwa; 1864 – Konwencja w sprawie polepszenia losu rannych wojskowych w armiach w polu będących (Genewa) → pierwsza konwencja „czerwonokrzyska” → na jej powstanie miały wpływ okrucieństwa wojny między Francją i Sardynią a Austrią w 1859 r.; zmieniana w 1906, 1929 i 1949 r. 1868 – Deklaracja petersburska o zakazie używania pocisków wybuchających małego kalibru; 1899 – I konferencja pokojowa haska → 3 konwencje, w tym 2 o prawie wojennym: II – o prawach i zwyczajach wojny lądowej, III – o przystosowaniu do wojny morskiej zasad Konwencji Genewskiej z 1864 r. też deklaracje: o zakazie używania pocisków rozszerzających się lub rozpłaszczających się w ciele ludzkim; o zakazie używania pocisków, których jedynym celem jest wydzielanie gazów duszących i trujących; o zakazie zrzucania pocisków i
materiałów wybuchowych z balonów. 1907 – II konferencja pokojowa haska → 13 konwencji, 11 dot. prawa wojennego: III – o rozpoczęciu kroków nieprzyjacielskich; IV – o prawach i zwyczajach wojny lądowej (+ tzw. Regulamin Haski); V – o prawach i obowiązkach mocarstw i osób neutralnych w razie wojny lądowej; VI – dot. stanowiska prawnego nieprzyjacielskich statków handlowych na początku wojny; VII – w sprawie przemiany statków handlowych na okręty wojenne; VIII – o zakładaniu min wybuchających automatycznie za dotknięciem; IX – w sprawie bombardowania przez morskie siły zbrojne w czasie wojny; X – o przystosowaniu do wojny morskiej zasad Konwencji Genewskiej; XI – dot. pewnych ograniczeń w wykonywaniu prawa łupu w wojnie morskiej; XII – w sprawie utworzenia międzynarodowego Trybunału Łupów (nigdy nie weszła w życie); XIII – dot. praw i obowiązków mocarstw neutralnych w razie wojny morskiej; 1925 – Protokół dot. zakazu używania na wojnie gazów duszących, trujących lub podobnych oraz środków bakteriologicznych (Genewa); 1929 – Konwencja Genewska o polepszeniu losu rannych i chorych w armiach czynnych oraz Konwencja Genewska o traktowaniu jeńców wojennych; 1936 – Protokół londyński w sprawie używania lodzi podwodnych; 1949 – Cztery Konwencje Genewskie o ochronie ofiar wojny; I – o polepszeniu losu rannych i chorych w armiach w polu będących; II – o polepszeniu losu rannych, chorych i rozbitków w wojnie morskiej; III – o traktowaniu jeńców wojennych; IV – o ochronie osób cywilnych podczas wojny. 1954 – Konwencja o ochronie dóbr kulturalnych w razie konfliktu zbrojnego (Haga); 1977 – Dwa protokoły dodatkowe do Konwencji Genewskich z 1949 r.: I – protokół dodatkowy dot. ochrony ofiar międzynarodowych konfliktów zbrojnych; II – protokół dot. ochrony ofiar konfliktów zbrojnych nie mających charakteru międzynarodowego. wiele z w/w umów nie jest dostosowana do obecnych warunków technicznych → Komisja P.M. uznała, że wobec zakazu wojny, nie będzie zajmowała się pracami nad rewizją w/w umów, gdyż stanowiłoby to dla opinii publicznej znak niewiary w skuteczność środków ONZ → pogląd niesłuszny, gdyż wybuchło dużo konfliktów od tamtej pory → Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża – prace nad rewizją prawa wojennego, też ZO ONZ, które w rezolucji zleciło SG zbadanie, czy nie trzeba zawrzeć nowych u.m. humanitarnych → od 1974-1977 r. w Genewie konferencja m. dot. tego zagadnienia, a jej efektem 2 protokoły dodatkowe z 1977 r.;