• II CK 376/02 - Wyrok Sądu...
  21.12.2014

Wyrok
Sądu Najwyższego - Izba Cywilna
z dnia 27 stycznia 2004 r.
II CK 376/02

Teza

Za oczywiście nietrafny należy uznać wyrażony przez Sąd drugiej instancji pogląd, zgodnie z którym w sytuacji, w której wypadek komunikacyjny jest jednocześnie wypadkiem przy pracy, na poczet należnego poszkodowanemu zadośćuczynienia należy zaliczyć przyznane mu świadczenie z ubezpieczenia społecznego.

Artykuły przypisane do orzeczenia

Do tego artykulu posiadamy jeszcze 460 orzeczeń.
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 6 listopada 2001 r. Sąd Rejonowy w Szczecinie zasądził na rzecz powoda Grzegorza P. od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w Warszawie kwotę 25 000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 4 grudnia 2000 r. Rozstrzygnięcie to oparł na następujących ustaleniach i ocenach prawnych. W dniu 28 września 1999 r. powód uległ wypadkowi podczas jazdy motocyklem, spowodowanym przez nieustaloną osobę, kierującą samochodem marki "Star". Powód stracił przytomność, doznał wstrząśnienia mózgu, złamania kości czołowej, klinowej i jarzmowej z przemieszczeniem odłamów kostnych, ran tłuczonych twarzy, złamania kilku zębów, stwierdzono też zespół uwolnienia szczeliny oczodołowej górnej. Poddany został zabiegowi operacyjnemu. Trwałym następstwem wypadku jest utrata widzenia w oku lewym, uszkodzenie nerwu twarzowego, a także pourazowy zespół cerebrasteniczny z utrwalonymi skargami subiektywnymi, zaburzeniami emocjonalnymi i zaburzeniami snu. Pobyt w szpitalu trwał dwa tygodnie, po opuszczeniu szpitala powód nadal odczuwa nieregularne, lecz silne bóle głowy.

Decyzją ZUS w Szczecinie przyznano powodowi jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy, którego wysokość ustalono ostatecznie na kwotę 25 475 zł przy trwałym uszczerbku na zdrowiu, określonym ostatecznie na 62,5%.

Sąd Rejonowy uznał, że odpowiednim do stopnia doznanych na skutek wypadku cierpień fizycznych i psychicznych jest zadośćuczynienie w kwocie 55.000 zł. Odpowiedzialność pozwanego wynika z przepisu art. 445 § 1 KC w związku z art. 51 ust. 2 pkt 1a ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. z 1996 r., Nr 11, poz. 62 ze zm.). Pozwany wypłacił już powodowi z tego tytułu kwotę 30.000 zł, zatem zasądzona została różnica w kwocie 25 000 zł z odsetkami od dnia 4 grudnia 2000 r. Zdaniem Sądu, kwota świadczenia wypłaconego przez ZUS nie podlega zaliczeniu na poczet zadośćuczynienia za krzywdę, świadczenie to, przyznawane w ramach systemu ubezpieczeń społecznych, ma bowiem inny charakter niż cywilnoprawne zadośćuczynienie.

Na skutek apelacji pozwanego Sąd Okręgowy w Szczecinie zmienił powyższy wyrok w ten sposób, że zasądzoną tytułem zadośćuczynienia kwotę obniżył do 15.000 zł, oddalając powództwo w pozostałej części i stosownie zmieniając orzeczenie o kosztach procesu. Sąd ten uznał, że przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia należało wyjść ponad zgłoszone w pozwie żądanie i określić je na kwotę 70.000 zł. Od kwoty tej należało odliczyć zadośćuczynienie wypłacone przez pozwanego przez wytoczeniem powództwa, to jest kwotę 30.000 zł. Na poczet pozostałej kwoty 40.000 zł należało, zdaniem tego Sądu, zaliczyć odszkodowanie wypłacone w ramach świadczeń z ubezpieczenia społecznego w kwocie, po zaokrągleniu, wynoszącej 25.000 zł,. Ostatecznie zatem powód powinien dodatkowo uzyskać 15.000 zł i taką kwotę Sąd Okręgowy zasądził, zmieniając wyrok Sądu pierwszej instancji. W ocenie Sądu Okręgowego, świadczenie pozwanego Funduszu ma jedynie charakter uzupełniający w stosunku do kwoty przyznanej jako świadczenie z tytułu wypadku przy pracy i z tej przyczyny należało świadczenie z ubezpieczenia społecznego zaliczyć na poczet należnego zadośćuczynienia.

Wyrok powyższy zaskarżył kasacją powód, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 445 § 1 KC polegające na uznaniu, że odpowiedzialny za szkodę na osobie może zaliczyć na poczet zadośćuczynienia odszkodowanie, otrzymane przez poszkodowanego z tytułu innych ubezpieczeń. Wnosił o zmianę wyroku przez oddalenie apelacji pozwanego i stosowną zmianę orzeczenia o kosztach procesu oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Za oczywiście nietrafny należy uznać wyrażony przez Sąd drugiej instancji pogląd, zgodnie z którym w sytuacji, w której wypadek komunikacyjny jest jednocześnie wypadkiem przy pracy, na poczet należnego poszkodowanemu zadośćuczynienia należy zaliczyć przyznane mu świadczenie z ubezpieczenia społecznego. Pogląd taki był uzasadniony w świetle przepisów rozporządzeń Rady Ministrów w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych z dnia 24 kwietnia 1968 r. (Dz.U. Nr 15, poz. 89 ze zm.) i z dnia 28 listopada 1974 r. (Dz.U. Nr 45, poz. 274 ze zm.), które przewidywały, że poszkodowanemu w takiej sytuacji przysługiwało od zakładu ubezpieczeń świadczenie w wysokości ustalonej na zasadzie prawa cywilnego, zmniejszone o świadczenie wypłacone na podstawie przepisów dotyczących świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, a zakład ubezpieczeń zobowiązany był do zwrócenia zakładowi pracy świadczeń wypłaconych z tytułu wypadku przy pracy. Rozporządzenia te od wielu lat jednak nie obowiązują, a już w rozporządzeniach z dnia 30 listopada 1981 r. (Dz.U. Nr 30, poz. 166 ze zm.) i z dnia 8 lutego 1985 r. (Dz.U. Nr 6, poz. 20) przyjęto, że świadczenia z tytułu obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych przysługują niezależnie od jednorazowych świadczeń należnych z tytułu wypadków przy pracy albo w drodze do pracy. W kolejnych rozporządzeniach w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych kwestia ta nie została uregulowana. Jak wyjaśnił jednak Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z dnia 25 marca 1994 r., III CZP 5/94 (OSNC nr 7-8, poz. 145), nie oznacza to powrotu do zaliczania świadczeń przyznawanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) na poczet zadośćuczynienia należnego od zakładu ubezpieczeń. Świadczenia te przysługują niezależnie, a jedynie wysokość świadczenia z ubezpieczenia społecznego może być uwzględniana jako okoliczność mająca znaczenie dla określenia wysokości zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, zasądzanego od zakładu ubezpieczeń.

W stanie prawnym, obowiązującym w dacie wypadku (28 września 1999 r.), nie istniały regulacje nakazujące zaliczanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego na poczet zadośćuczynienia czy też odszkodowania, przyznawanych na podstawie art. 445 KC. Takiej podstawy prawnej nie dają przepisy ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (tekst jedn. Dz.U. z 1996 r., Nr 11, poz. 62), przepisy powołanej wyżej ustawy wypadkowej z dnia 12 czerwca 1975 r., ani też obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1992 r. w sprawie ogólnych warunków ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (Dz.U. Nr 96, poz. 475). Jak trafnie zarzuca skarżący, ograniczenia wysokości zadośćuczynienia z tego tytułu nie zawiera też art. 445 KC, zatem uznanie przez Sąd drugiej instancji, że świadczenie uzyskane od zakładu ubezpieczeń, czy też od Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, ma jedynie charakter uzupełniający w stosunku do świadczenia przyznanego z tytułu wypadku przy pracy, stanowi ewidentne naruszenie tego przepisu. Powołanie się przez Sąd drugiej instancji na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2000 r., III UKN 416/99 (OSNAP 2001 r., nr 16, poz. 520) nie może stanowić uzasadnienia tego poglądu, bowiem wyrok ten wydano w odmiennym stanie faktycznym, nie mającym nic wspólnego z wypadkiem komunikacyjnym.

W konsekwencji należy uznać, że obniżenie zasądzonego na rzecz skarżącego zadośćuczynienia nie było zasadne, wobec czego, przy oparciu kasacji na uzasadnionej podstawie naruszenia prawa materialnego, Sąd Najwyższy mógł zmienić zaskarżony wyrok i orzec co do istoty sprawy na podstawie art. 393[15] KPC, stosownie zmieniając także orzeczenie o kosztach procesu za drugą instancję. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 393[19] w związku z 385 i 98 KPC.

Szukaj: Filtry
Ładowanie ...
Gdzie jestem
Spis Treści
Powiązane dokumenty
Zakładki
Ostatnio otwarte
Stan prawny: 21.12.2014 | Grupa ArsLege.pl LexLege na Androida LexLege na Androida
CENNIK | POMOC | KONTAKT