• II SA/Po 369/10 - Wyrok W...
  01.08.2014

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Poznaniu
z dnia 21 października 2010 r.
II SA/Po 369/10

Teza

Przymiot strony, przysługujący osobie fizycznej w postępowaniu administracyjnym, wygasa wraz z jej śmiercią. W konsekwencji nie tylko nie można wszcząć postępowania ani wydać w stosunku do osoby zmarłej decyzji, ale też tak wydana decyzja nie może - z powodu braku możliwości fizycznego doręczenia jej osobie zmarłej - wywołać odpowiednich skutków prawnych. Prowadzenie postępowania oraz wydanie decyzji w stosunku do osoby zmarłej powoduje wydanie decyzji obarczonej wadą nieważności w postaci naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 KPA.

Artykuły przypisane do orzeczenia

Do tego artykulu posiadamy jeszcze 1492 orzeczeń.
Kup dostęp i zobacz, do jakich przepisów odnosi się orzeczenie. Znajdź inne potrzebne orzeczenia.

Skład sądu

Barbara Drzazga (sprawozdawca)
Elwira Brychcy
Jakub Zieliński (przewodniczący)

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2010 r. sprawy ze skargi M. K., U. O., R. O., M. R. na decyzję Wojewody W. z dnia (...) kwietnia 2010 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości;
I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty (...) z (...) 2009 r. nr (...),
II. zasądza od Wojewody W. na rzecz skarżących kwotę (...) zł ((...) złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania,
III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Uzasadnienie

Na wniosek z dnia (...) maja 1999 r. - między innymi stron w osobach: M. K., U. O., R. O. i M. R. reprezentowanych przez pełnomocnika P. H. oraz stron w osobach: H. K., J. K., W. K., S. K. i C. K. reprezentowanych przez pełnomocnika R. N. - zostało wszczęte przez Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego (...) w P., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, postępowanie o zwrot nieruchomości położonej w (...) przy ul. (...), oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr (...), arkusz mapy (...), obręb (...).

Wyrokiem z dnia 29 maja 2007 r. w sprawie o sygn. akt III SA/PO 319/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Wojewody W. z dnia (...) lipca 2003 r. (...) oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia (...) 2002 r. (...) w pkt I, wydane w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Postanowieniem z dnia (...) stycznia 2008 r. (...) Wojewoda W. wyznaczył Starostę (...) jako organ właściwy do załatwienia sprawy o zwrot przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z dnia (...) listopada 2008 r. Starosta (...), rozpoznając ponownie sprawę, zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w przedmiocie zwrotu wyżej opisanej nieruchomości. Zawiadomienie organ doręczył między innymi R. N., pełnomocnikowi C. K., na adres: ul. (...). Pismo skierowane do R. N. pod wcześniej wskazany adres: ul. (...) nie zostało podjęte (zwrot z adnotacją: adresat nieznany).

Decyzją z dnia (...) 2009 r. (...), wydaną na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 KPA oraz art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1, art. 142, art. 216 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), Starosta (...), odmówił wnioskodawcom, w tym C. K., zwrotu nieruchomości położonej w (...) przy ul. (...), stanowiącej działkę nr (...), zapisanej w księdze wieczystej Kw nr (...), arkusz mapy (...), obręb (...). Decyzja organu I instancji została skierowana między innymi do C. K. reprezentowanej przez R. N. i wysłane na adres: R. N. ul. (...). Pismo nie zostało podjęte (zwrot po dwukrotnym awizowaniu w dniach (...) października i (...) listopada 2009 r. z adnotacją: nie podjęto w terminie).

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli pełnomocnicy wnioskodawców, w tym R. N. w imieniu między innymi C. K. Jako adres do doręczeń R. N. w skazał: (...).

Decyzją z dnia (...) kwietnia 2010 r. Wojewoda W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja ta również została skierowana do C. K. reprezentowanej przez R. N. i doręczona na adres: (...). W uzasadnieniu organ II instancji między innymi wskazał, iż odwołanie od decyzji Starosty (...) z dnia (...) 2009 r. wniosła C. K., reprezentowana przez R. N., która wraz z J. C. K., S. E. K., W. A. K., K. K. i H. J. K., nabyła spadek po J. K. - współwłaścicielu wywłaszczonej nieruchomości.

Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego wnieśli M. K., U. O., R. O. i M. R., reprezentowani przez pełnomocnika P. H. W skardze wskazano jako jednego z uczestników postępowania C. K. Skarżący zarzucili naruszenie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że działka nr (...), arkusz mapy (...), obręb (...), stała się zbędna na cel wywłaszczenia oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 7 KPA. Skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości ora z zasądzenia kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda W. podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W toku postępowania sądowego tutejszy Sąd na podstawie odpisu skróconego aktu zgonu nr (...) Urzędu Stanu Cywilnego w P. z dnia (...) października 2010 r. ustalił, iż C. K. zmarła w dniu (...) 2004 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej PostAdmU), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 PostAdmU Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl zaś przepisu art. 145 § 1 pkt 2 PostAdmU sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody W. z dnia (...) kwietnia 2010 r., którą organ odwoławczy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA, utrzymał w mocy decyzję Starosty (...) z dnia (...) 2009 r. odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości między innymi C. K.

Badając legalność wydanych w sprawie decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd stwierdził, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzającą ją decyzja Starosty (...) zostały wydane w warunkach uzasadniających stwierdzenie ich nieważności w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy obydwu instancji prowadziły bowiem postępowanie i skierowały wydane w sprawie decyzje do wnioskodawczyni C. K. (reprezentowanej przez pełnomocnika R. N.), która w zmarła w dniu (...) 2004 r.

Prowadzenie postępowania wobec osoby zmarłej oraz wydanie decyzji, która została w stosunku do tej osoby skierowana, zakwalifikowane musi być jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Tego rodzaju uchybienie w postępowaniu, w którym jednym z adresatów decyzji jest osoba, która obiektywnie nie mogła być stroną postępowania, a tym samym, nie mogła się zapoznać z treścią decyzji i ewentualnie podjąć w stosunku do niej określonych działań, nie daje się pogodzić z kryteriami praworządności. Postępowanie administracyjne toczy się bowiem przed określonym organem, mającym do prowadzenia tego postępowania kompetencję, oraz w stosunku do strony, o której prawach organ właściwy może w tym postępowaniu orzec. Jeśli stroną postępowania jest osoba fizyczna, o jej prawach czy obowiązkach można orzec, jeśli podmiot ten ma zdolność prawną. Zdolność ta na gruncie art. 8 Kodeksu cywilnego pojawia się co do zasady wraz z urodzeniem, a kończy się wraz ze śmiercią osoby. To zaś oznacza, że nie można orzec wobec osoby zmarłej o jej prawach czy obowiązkach. Tym samym przymiot strony, przysługujący osobie fizycznej w postępowaniu administracyjnym, wygasa wraz z jej śmiercią. W konsekwencji nie tylko nie można wszcząć postępowania ani wydać w stosunku do osoby zmarłej decyzji, ale też tak wydana decyzja nie może - z powodu braku możliwości fizycznego doręczenia jej osobie zmarłej - wywołać odpowiednich skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r. sygn. akt I OSK 1429/08 wraz z powołanym tam orzecznictwem; wyrok NSA z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1959/06). Należy zatem w pełni zaakceptować pogląd, wyrażony również w wyroku NSA z dnia 21 sierpnia 2008 r., II OSK 952/07, iż prowadzenie postępowania oraz wydanie decyzji w stosunku do osoby zmarłej powoduje wydanie decyzji obarczonej wadą nieważności w postaci naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 KPA (pogląd przytoczony w ślad za stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 1071/09, dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń pod adresem (...); w wyroku tym powołano wyżej wskazane orzecznictwo).

Jednocześnie wyjaśnić należy, iż stwierdzenie wystąpienia wyżej opisanej wady prawnej w podjętych w sprawie rozstrzygnięciach powoduje, że Sąd zwolniony był z obowiązku merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Nie badał w związku z tym sprawy pod kątem wystąpienia innych naruszeń przepisów prawa procesowego i materialnego, jak również nie oceniał zasadności podniesionych w skardze zarzutów. Godzi się jednak zauważyć, iż prowadząc ponownie postępowanie organy winny nie tylko mieć na względzie powyższe rozważania i zadbać o to, by postępowanie było prowadzone z udziałem żyjących osób uprawnionych do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, zaś rozstrzygnięcia zapadłe w sprawie zostały skierowane tylko do podmiotów posiadających zdolność prawną, ale również by dokonywać prawidłowych, skutecznych prawnie, doręczeń. Co do prawidłowości postępowania organu I instancji w tym ostatnim zakresie zachodzą poważne wątpliwości.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 PostAdmU orzekł jak w pkt I sentencji. O kosztach postępowania, w tym o kosztach zastępstwa procesowego (radcy prawnego), Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 PostAdmU uwzględniając wysokość kosztów sądowych poniesionych przez stronę skarżącą i treść wniosku pełnomocnika procesowego skarżących. Co do wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w pkt III wyroku w oparciu o art. 152 PostAdmU.

Szukaj: Filtry
Ładowanie ...
Gdzie jestem
Spis Treści
Powiązane dokumenty
Zakładki
Ostatnio otwarte
Stan prawny: 01.08.2014 | Grupa ArsLege.pl LexLege na Androida LexLege na Androida
CENNIK | POMOC | KONTAKT