Procedura zawierania umowy międzynarodowej
Rokowania, przyjęcie tekstu, ustalenie jego autentyczności, prosty i różny tryb zawarcia umowy międzynarodowej – ratyfikacja, zatwierdzenie, przyjęcie. Przebieg zawierania umowy zależy przede wszystkim od tego, czy umowa ma charakter dwustronnych czy wielostronny, czy jest ona zawierana w trybie prostym (rokowania kończą się podpisami stron wyrażającymi zgodę) czy też w trybie złożonym (zgoda państw wyrażana poprzez ratyfikację lub zatwierdzenie). Rokowania (negocjacje) – prowadzą do uzgodnienia treści umowy i ostatecznego zredagowania jej tekstu. Przy umowach dwustronnych: państwa prowadzą rokowania przez swoich upełnomocnionych do tego przedstawicieli. Rokowania są prowadzone w formie ustanej lub pisemnej na szczeblu uzgodnionym przez strony. Często uczestniczą w nich przedstawiciele dyplomatyczni. Przy umowach wielostronnych: projekt umowy jest uzgadniany na konferencjach dyplomatycznych z udziałem przedstawicieli zainteresowanych państw. W przygotowaniu projektów udział biorą ONZ i inne organizacje międzynarodowe np. Komisja Prawa Międzynarodowego. Parafowanie – pełnomocnicy stron, którzy prowadzili rokowania, umieszczają pod przygotowany tekstem swoje inicjały, czyli parafy. Parafowanie oznacza, że tekst został przygotowany do podpisania. Podpisanie – zasada: umowa musi być podpisana przez upoważnionych pełnomocników stron. Wyjątek stanowią konwencje prawy uchwalane przez Międzynarodową Organizację Pracy, które od razu podlegają ratyfikacji. Ratyfikacja – zatwierdzenie umowy przez kompetentny do tego organ państwowy. Organ ten określa prawo wewnętrzne, z reguły jest nim głowa państwa. Ratyfikacja oznacza ostateczne wyrażenie zgody na związanie się z umową. Konstytucja RP: Rada Ministrów zawiera umowy międzynarodowe wymagające ratyfikacji oraz zatwierdza inne umowy międzynarodowe, Prezydent RP ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe, o czym zawiadamia Sejm i Senat. Ustawa i umowach międzynarodowych z 2000 r: Związanie RP umową wymaga zgody wyrażonej w drodze ratyfikacji i przez zatwierdzenie. Ratyfikacja jest aktem należącym do kompetencji Prezydenta ale umowy podlegające ratyfikacji zawiera także RM. Rodzaje ratyfikacji: ratyfikacja duża – wymaga wcześniejszej zgody wyrażonej w formie ustawy (konieczność uzyskania zgody Sejmu i Senatu), do umów dotyczących: pokoju, sojuszy, układów politycznych i wojskowych, wolności, praw lub obowiązków obywatelskich, członkowstwa RP w organizacji międzynarodowej, znacznego obciążenia państwa pod względem finansowym, spraw uregulowanych w ustawie lub w których Konstytucja wymaga ustawy, ratyfikacja szczególna – przewidziana w Konstytucji, w odniesieniu do umów, na podstawie których Polska może przekazać organizacji międzynarodowej lub organowi międzynarodowemu kompetencje organów władzy państwowej w niektórych sprawach. Ustawa wyrażająca zgodę na ratyfikację takiej umowy musi zostać uchwalona przez Sejm większością 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów oraz przez Senat większością 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów. Wyrażenie zgody na ratyfikację może być uchwalone w referendum ogólnokrajowym. ratyfikacja mała – Prezes RM jest zobowiązany do powiadomienia Sejmu o zamiarze przedłożenia umowy Prezydentowi do
ratyfikacji. Ratyfikacji nie podlegają: deklaracje o treści politycznej przyjęte na spotkaniu mężów stanu (karta atlantycka podpisana przez Prezydenta USA i Premiera Wielkiej Bryt. 14 sierpień 1941 r.), umowy resortowe zawierane przez poszczególnych ministrów w zakresie ich kompetencji, umowy zawierane podczas wojny przez dowódców wojskowych np. dotyczące zawieszenia broni, kapitulacji bronionego miasta. Zatwierdzenie – umowa, która nie podlega ratyfikacji wymaga zatwierdzenia przez RM. Rodzaje: zatwierdzenie dokonywane w trybie złożonym – państwo składa dwa oświadczenia woli, umowa jest najpierw podpisana a następnie zatwierdzona przez RM. RM udziela zgody na podpisanie umowy i na związanie Polski umową. Głównie przy umowach wielostronnych. zatwierdzenie dokonywane w trybie prostym – państwo składa oświadczenie woli. Dotyczy umów zawieranych tylko poprzez podpisanie, wymianę not i inne uproszczone formy. RM udziela zgody na podpisanie umowy.