Art. 1. Zakres regulacji ustawy

Ustawa określa zasady odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary jako przestępstwa lub przestępstwa skarbowe oraz zasady postępowania w przedmiocie takiej odpowiedzialności.

Art. 2. Ustawowa definicja podmiotu zbiorowego

1. Podmiotem zbiorowym w rozumieniu ustawy jest osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną, z wyłączeniem Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego i ich związków.
2. Podmiotem zbiorowym w rozumieniu ustawy jest również spółka handlowa z udziałem Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub związku takich jednostek, spółka kapitałowa w organizacji, podmiot w stanie likwidacji oraz przedsiębiorca niebędący osobą fizyczną, a także zagraniczna jednostka organizacyjna.

Art. 3. Odpowiedzialność podmiotu zbiorowego za czyn zabroniony, którym jest zachowanie osoby fizycznej

Podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności za czyn zabroniony, którym jest zachowanie osoby fizycznej:
1) działającej w imieniu lub w interesie podmiotu zbiorowego w ramach uprawnienia lub obowiązku do jego reprezentowania, podejmowania w jego imieniu decyzji lub wykonywania kontroli wewnętrznej albo przy przekroczeniu tego uprawnienia lub niedopełnieniu tego obowiązku,
2) dopuszczonej do działania w wyniku przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez osobę, o której mowa w pkt 1,
3) działającej w imieniu lub w interesie podmiotu zbiorowego, za zgodą lub wiedzą osoby, o której mowa w pkt 1,
3a) będącej przedsiębiorcą, który bezpośrednio współdziała z podmiotem zbiorowym w realizacji celu prawnie dopuszczalnego;
4) (uchylony)
- jeżeli zachowanie to przyniosło lub mogło przynieść podmiotowi zbiorowemu korzyść, chociażby niemajątkową.

Art. 4. Warunki odpowiedzialności podmiotu zbiorowego

Podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności, jeżeli fakt popełnienia czynu zabronionego, wymienionego w art. 16, katalog przestępstw za które podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności na podstawie ustawy, przez osobę, o której mowa w art. 3, odpowiedzialność podmiotu zbiorowego za czyn zabroniony, którym jest zachowanie osoby fizycznej, został potwierdzony prawomocnym wyrokiem skazującym tę osobę, wyrokiem warunkowo umarzającym wobec niej postępowanie karne albo postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe, orzeczeniem o udzielenie tej osobie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności albo orzeczeniem sądu o umorzeniu przeciwko niej postępowania z powodu okoliczności wyłączającej ukaranie sprawcy.

Art. 5. Odpowiedzialność podmiotu zbiorowego za czyn zabroniony popełniony wskutek braku staranności w wyborze osoby fizycznej lub braku nadzoru nad tą osobą

Podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności, jeżeli do popełnienia czynu zabronionego doszło w następstwie:
1) co najmniej braku należytej staranności w wyborze osoby fizycznej, o której mowa w art. 3 pkt 2 lub 3, lub co najmniej braku należytego nadzoru nad tą osobą – ze strony organu lub przedstawiciela podmiotu zbiorowego;
2) organizacji działalności podmiotu zbiorowego, która nie zapewniała uniknięcia popełnienia czynu zabronionego przez osobę, o której mowa w art. 3 pkt 1 lub 3a, podczas gdy mogło je zapewnić zachowanie należytej staranności, wymaganej w danych okolicznościach, przez organ lub przedstawiciela podmiotu zbiorowego.

Art. 6. Możliwość dochodzenia uprawnień wobec podmiotu zbiorowego z mocy innych ustaw

Odpowiedzialność albo brak odpowiedzialności podmiotu zbiorowego na zasadach określonych w niniejszej ustawie nie wyłącza odpowiedzialności cywilnej za wyrządzoną szkodę, odpowiedzialności administracyjnej ani indywidualnej odpowiedzialności prawnej sprawcy czynu zabronionego.

Art. 7. Kara pieniężna

Wobec podmiotu zbiorowego sąd orzeka karę pieniężną w wysokości od 1 000 do 5 000 000 złotych, nie wyższą jednak niż 3 % przychodu osiągniętego w roku obrotowym, w którym popełniono czyn zabroniony będący podstawą odpowiedzialności podmiotu zbiorowego.

Art. 8. Przepadek przedmiotów, korzyści majątkowej, równowartości przedmiotów lub korzyści majątkowej

1. Wobec podmiotu zbiorowego orzeka się przepadek:
1) przedmiotów pochodzących chociażby pośrednio z czynu zabronionego lub które służyły lub były przeznaczone do popełnienia czynu zabronionego;
2) korzyści majątkowej pochodzącej chociażby pośrednio z czynu zabronionego;
3) równowartości przedmiotów lub korzyści majątkowej pochodzących chociażby pośrednio z czynu zabronionego.
2. Przepadku wymienionego w ust. 1 nie orzeka się, jeżeli przedmiot, korzyść majątkowa lub ich równowartość podlega zwrotowi innemu uprawnionemu podmiotowi.

Art. 9. Katalog zakazów orzekanych wobec podmiotu zbiorowego, podanie wyroku do publicznej wiadomości

1. Wobec podmiotu zbiorowego można orzec:
1) zakaz promocji lub reklamy prowadzonej działalności, wytwarzanych lub sprzedawanych wyrobów, świadczonych usług lub udzielanych świadczeń;
2) zakaz korzystania z dotacji, subwencji lub innych form wsparcia finansowego środkami publicznymi;
3) zakaz korzystania z pomocy organizacji międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska jest członkiem;
4) zakaz ubiegania się o zamówienia publiczne;
5) uchylony;
6) podanie wyroku do publicznej wiadomości.
2. Zakazy, o których mowa w ust. 1 pkt 1–4, orzeka się na okres od 1 roku do lat 5; orzeka się je w latach.
3. uchylony.

Art. 10. Zasady orzekania kary pieniężnej, zakazów lub podania wyroku do publicznej wiadomości

Orzekając karę pieniężną, zakazy lub podanie wyroku do publicznej wiadomości, sąd uwzględnia w szczególności wagę nieprawidłowości w wyborze lub nadzorze, o których mowa w art. 5, odpowiedzialność podmiotu zbiorowego za czyn zabroniony popełniony wskutek braku staranności w wyborze osoby fizycznej lub braku nadzoru nad tą osobą, rozmiary korzyści uzyskanej lub możliwej do uzyskania przez podmiot zbiorowy, jego sytuację majątkową, społeczne następstwa ukarania oraz wpływ ukarania na dalsze funkcjonowanie podmiotu zbiorowego.

Art. 11. Zasady orzekania kary pieniężnej albo przepadku korzyści majątkowej lub jej równowartości

1. Orzekając karę pieniężną lub przepadek, sąd uwzględnia prawomocne orzeczenie o nałożeniu na podmiot zbiorowy odpowiedzialności posiłkowej za karę grzywny lub ściągnięcie równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów orzeczone wobec osoby fizycznej, o której mowa w art. 3, za przestępstwo skarbowe.
2. Orzekając przepadek korzyści majątkowej lub jej równowartości, sąd uwzględnia prawomocne orzeczenie wydane na podstawie art. 52, zwrot korzyści majątkowej, Kodeksu karnego lub art. 24, instytucja odpowiedzialności posiłkowej i przesłanki zastosowania, § 5 Kodeksu karnego skarbowego, nakładające na podmiot zbiorowy obowiązek zwrotu korzyści majątkowej osiągniętej w wyniku przestępstwa osoby fizycznej, o której mowa w art. 3.

Art. 12. Odstąpienie od orzeczenia kary pieniężnej na rzecz orzeczenia przepadku, zakazu lub podania wyroku do publicznej wiadomości

W szczególnie uzasadnionych wypadkach, gdy czyn zabroniony stanowiący podstawę odpowiedzialności podmiotu zbiorowego nie przyniósł temu podmiotowi korzyści, sąd może odstąpić od orzeczenia kary pieniężnej, poprzestając na orzeczeniu przepadku, zakazu lub podania wyroku do publicznej wiadomości, z zastrzeżeniem przepisów art. 8, przepadek przedmiotów, korzyści majątkowej, równowartości przedmiotów lub korzyści majątkowej, ust. 2 i art. 11, zasady orzekania kary pieniężnej albo przepadku korzyści majątkowej lub jej równowartości.

Art. 13. Przesłanki orzekania surowszej kary pieniężnej

Jeżeli przed upływem 5 lat od orzeczenia kary pieniężnej zostanie ponownie popełniony czyn zabroniony stanowiący podstawę odpowiedzialności podmiotu zbiorowego, wobec tego podmiotu można orzec karę pieniężną w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę.

Art. 14. Zakaz orzekania wobec podmiotu zbiorowego kary pieniężnej, przepadku, zakazów lub podania wyroku do publicznej wiadomości

Kary pieniężnej, przepadku, zakazów ani podania wyroku do publicznej wiadomości nie orzeka się wobec podmiotu zbiorowego, jeżeli od dnia wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 4, upłynęło 10 lat.

Art. 15. Zakaz wykonywania wobec podmiotu zbiorowego kary pieniężnej, przepadku, zakazów lub podania wyroku do publicznej wiadomości

Kary pieniężnej, przepadku, zakazów ani podania wyroku do publicznej wiadomości nie wykonuje się, jeżeli od uprawomocnienia się wyroku stwierdzającego odpowiedzialność podmiotu zbiorowego za czyn zabroniony pod groźbą kary upłynęło 10 lat.

Art. 16. Katalog przestępstw za które podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności na podstawie ustawy

1. Podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności na podstawie ustawy, jeżeli osoba, o której mowa w art. 3, popełniła przestępstwo:
1) przeciwko obrotowi gospodarczemu, określone w:
a) art. 296, wyrządzenie szkody w obrocie gospodarczym, art. 297-306 oraz art. 308, odpowiedzialność indywidualna nieuczciwych zarządców, Kodeksu karnego,
b) art. 224-232 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. Nr 124, poz. 1151, z późn. zm.),
c) art. 38-43a ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o obligacjach (Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1300),
d) art. 171, kary za prowadzenie działalności bez zezwolenia, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665, Nr 126, poz. 1070, Nr 141, poz. 1178, Nr 144, poz. 1208, Nr 153, poz. 1271 i Nr 169, poz. 1385 i 1387),
e) art. 303-305 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117, z późn. zm.),
f) art. 585-592 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 oraz z 2001 r. Nr 102, poz. 1117),
g) art 33 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa (Dz. U. z 2004 r. Nr 229, poz. 2315),
h) art 36 oraz art. 37 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 67, poz. 679 oraz z 2002 r. Nr 74, poz. 676 i Nr 117, poz. 1007),
i) art 58 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715);
2) przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, określone w:
a) art. 310-314 Kodeksu karnego,
b) art. 178-180 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1538),
c) art. 37, odpowiedzialność karna za naruszenie ustawy, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o listach zastawnych i bankach hipotecznych (Dz. U. Nr 140, poz. 940, z 1998 r. Nr 107, poz. 669, z 2000 r. Nr 6, poz. 70 i Nr 60, poz. 702, z 2001 r. Nr 15, poz. 148 i Nr 39, poz. 459 oraz z 2002 r. Nr 126, poz. 1070 i Nr 153, poz. 1271),
d) art. 99-101 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. Nr 184, poz. 1539);
3) łapownictwa i płatnej protekcji, określone w:
a) art. 228-230a, art. 250a, łapownictwo wyborcze, i art. 296a, przekupstwo na stanowisku kierowniczym, Kodeksu karnego,
b) art 192b i art 192c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135, z późn. zm.),
c) art 46-48 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. Nr 127, poz. 857).
4) przeciwko ochronie informacji, określone w art. 267-269b Kodeksu karnego;
5) przeciwko wiarygodności dokumentów, określone w art. 270-273 Kodeksu karnego;
6) przeciwko mieniu, określone w art. 286, oszustwo, i art. 287, oszustwo komputerowe, oraz w art. 291-293 Kodeksu karnego;
7) przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, określone w art. 199-200, art. 202, pornografia, § 3-4b i art. 203-204 Kodeksu karnego;
8) przeciwko środowisku, określone w:
a) art. 181-184 oraz art. 186-188 Kodeksu karnego,
b) art 31–34 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz. U. Nr 63, poz. 322),
c) uchylony
d) art 58-64 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych (Dz. U. Nr 76, poz. 811 oraz z 2002 r. Nr 25, poz. 253 i Nr 41, poz. 365),
e) art 37b ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851, z późn. zm.),
f) art 127a i art 128a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220, z późn. zm.),
g) art 47a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową (Dz. U. Nr 121, poz. 1263, z późn. zm.),
h) art 35a ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki (Dz. U. z 2006 r. Nr 99, poz. 692, z późn. zm.).
9) przeciwko ludzkości określone w art. 119 Kodeksu karnego oraz przeciwko wolności i porządkowi publicznemu, określone w art. 189a i w art. 252, art. 255, art. 256–258, art. 263 oraz w art. 264 Kodeksu karnego;
10) określone w art. 23-24b ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, z późn. zm.);
11) przeciwko własności intelektualnej, określone w art 115-118¹ ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 904, z 2001 r. Nr 128, poz. 1402 oraz z 2002 r. Nr 126, poz. 1068);
12) o charakterze terrorystycznym oraz określone w art. 165a i art. 255a Kodeksu karnego;
13) określone w art. 53, niezgodne z ustawą wytwarzanie, przerabianie, przetwarzanie środków i substancji - odpowiedzialność karna, art. 55, niezgodny z ustawą wewnątrzwspólnotowy przywóz, wywóz - odpowiedzialność karna, ust. 1 i 3, art. 56, niezgodny z ustawą obrót - odpowiedzialność karna, ust. 1 i 3, art. 57, karalność przygotowania, art. 58, ułatwianie, umożliwianie, nakłanianie do użycia środka lub substancji - odpowiedzialność karna, art. 59, ułatwianie, umożliwianie, nakłanianie do użycia środka lub substancji w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, ust. 1 i 2, art. 61, naruszenie przepisów rozporządzenia - odpowiedzialność karna, art. 62, posiadanie środków lub substancji - odpowiedzialność karna, ust. 1 i 2, art. 63, niezgodny z ustawą zbiór i uprawa maku, liści, żywicy - odpowiedzialność karna, art. 64, kradzież środków, substancji, mleczka makowego, słomy makowej, ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485 oraz z 2006 r. Nr 66, poz. 469 i Nr 120, poz. 826);
14) określone w art 124, 124a, 126, 130 i 132d ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2004 r. Nr 53, poz. 533, z późn. zm.);
15) określone w art 58 ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz. U. Nr 62, poz. 504);
16) określone w art 45-51 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. Nr 81, poz. 530).
2. Podmiot zbiorowy podlega również odpowiedzialności na podstawie ustawy, jeżeli osoba, o której mowa w art. 3, popełniła przestępstwo skarbowe:
1) przeciwko obowiązkom podatkowym i rozliczeniom z tytułu dotacji lub subwencji, określone w art. 54, , § 1 i 2, art. 55, zatajenie prowadzenia działalności gospodarczej - zakres czynu zabronionego, § 1 i 2, art. 56, niepoprawne dane deklaracji lub oświadczenia - zakres czynu zabronionego, § 1 i 2, art. 58 § 2 i 3, art. 59 § 1-3, art. 60, nie prowadzenie księgi - zakres czynu zabronionego, § 1-3, art. 61, nierzetelne prowadzenie księgi - zakres czynu zabronionego, § 1, art. 62, nie wystawianie faktury lub rachunku - zakres czynu zabronionego, § 1-4, art. 63, bezprawne wydawanie znaków akcyzy - zakres czynu zabronionego, § 1-4, art. 64, wyprowadzenie ze składu wyrobów akcyzowych - zakres czynu zabronionego, § 1, art. 65, bezprawne rozporządzanie wyrobami akcyzowymi - zakres czynu zabronionego, § 1-3, art. 66, nieodpowiednie oznaczanie wyrobów akcyzowych - zakres czynu zabronionego, § 1, art. 67, podrabianie znaków akcyzy - zakres czynu zabronionego, § 1 i 2, art. 68, niedopełnienie obowiązku sporządzenia spisów - zakres czynu zabronionego, § 1, art. 69, bezprawne produkowanie, importowanie lub obrót wyrobami akcyzowymi - zakres czynu zabronionego, § 1-3, art. 70, zbywanie znaków akcyzy osobom nieuprawnionym - zakres czynu zabronionego, § 1-4, art. 71-72, art. 73, zmiana celu, przeznaczenia w razie zwolnienia z obowiązku oznaczenia wyrobu - zakres czynu zabronionego, § 1, art. 73a, zmiana przeznaczenia wyrobu akcyzowego, § 1 i 2, art. 74 § 1-3, art. 75, nierozliczenie przez importera z przekazanych znaków - zakres czynu zabronionego, § 1 i 2, art. 76, wprowadzenie w błąd organu podatkowego - zakres czynu zabronionego, § 1 i 2, art. 77, nie wpłacenie przez płatnika lub inkasenta podatku - zakres czynu zabronionego, § 1 i 2, art. 78, nie pobranie podatku przez płatnika - zakres czynu zabronionego, § 1 i 2, art. 80, nie składanie informacji podatkowej - zakres czynu zabronionego, § 1-3, art. 80a, składanie informacji podsumowującej z błędem - zakres czynu zabronionego, § 1, art. 82, nienależna wypłata - zakres czynu zabronionego, § 1 oraz art. 83, utrudnianie czynności kontrolnych osobie uprawnionej - zakres czynu zabronionego, § 1 Kodeksu karnego skarbowego;
2) przeciwko obowiązkom celnym oraz zasadom obrotu z zagranicą towarami i usługami, określone w art. 85, wyłudzanie pozwolenia lub dokumentu - zakres czynu zabronionego, § 1 i 2, art. 86, niedopełnianie obowiązku celnego - zakres czynu zabronionego, § 1-3, art. 87, wprowadzanie w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej - zakres czynu zabronionego, § 1-3, art. 88, naruszenie procedury odprawy czasowej - zakres czynu zabronionego, § 1 i 2, art. 89, naruszenie przepisów o użyciu towaru - zakres czynu zabronionego, § 1 i 2, art. 90, usunięcie spod dozoru celnego - zakres czynu zabronionego, § 1 i 2, art. 91, pomocnictwo w zbyciu towarów - zakres czynu zabronionego, § 1-3, art. 92, wprowadzanie w błąd i narażenie na nienależny zwrot - zakres czynu zabronionego, § 1 i 2, art. 93, naruszenie przepisów o wolnym obszarze, składzie celnym lub składzie wolnocłowym, art. 94, nieudzielanie ustnych lub pisemnych wyjaśnień - zakres czynu zabronionego, § 1 i 2 oraz art. 95, nieprzechowywanie dokumentów kontroli celnej - zakres czynu zabronionego, § 1 Kodeksu karnego skarbowego;
3) przeciwko obrotowi dewizowemu, określone w art. 97, wyłudzenie indywidualnego zezwolenia dewizowego - zakres czynu zabronionego, § 1-3, art. 98 § 1, art. 99 § 1 i 2, art. 101, v, § 1, art. 102, działanie bez zezwolenia dewizowego przez rezydenta - zakres czynu zabronionego, § 1, art. 103, zbycie bez zezwolenia przez rezydenta papierów wartościowych dłużnych - zakres czynu zabronionego, § 1, art. 104, naruszenie prawa o rachunku bankowym przez rezydenta - zakres czynu zabronionego, § 1, art. 105 § 1, art. 106 § 1, art. 106a § 1, art. 106b § 1, art. 106c, bezprawne dokonanie rozliczeń pieniężnych - zakres czynu zabronionego, § 1, art. 106d, naruszenie obowiązku wpisu do rejestru działalności kantorowej - zakres czynu zabronionego, § 1, art. 106i § 1 oraz art. 106j, dokonanie przekazu pieniężnego wbrew obowiązkowi, § 1 Kodeksu karnego skarbowego;
4) przeciwko organizacji gier hazardowych, określone w art. 107, naruszenie przepisów o koncesji lub zezwoleniu na grę hazardową, § 1-3, art. 107a, prowadzenie gry losowej bez urzędowych zamknięć - zakres czynu zabronionego, § 1, art. 108, prowadzenie loterii bez zezwolenia - zakres czynu zabronionego, art. 109, uczestnictwo w grze bez zezwolenia - zakres czynu zabronionego, art. 110, trudnienie się sprzedażą losów - zakres czynu zabronionego, i art. 110a, bezprawne zlecanie reklamy lub promocji gier cylindrycznych - zakres czynu zabronionego, Kodeksu karnego skarbowego.

Art. 17. Utracił moc

Art. 18. Utracił moc

Art. 19. Uchylony

Art. 20. Utracił moc

Art. 21. Przedstawiciel podmiotu zbiorowego w postępowaniu karnym lub w postępowaniu w sprawie o przestępstwo skarbowe

1. W postępowaniu karnym albo w postępowaniu w sprawie o przestępstwo skarbowe przeciwko osobie, o której mowa w art. 3, o czyn zabroniony określony w art. 16, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że przyniósł on lub mógł przynieść podmiotowi zbiorowemu korzyść, chociażby niemajątkową, podmiot ten może zgłosić udział swojego przedstawiciela w postępowaniu przed sądem, nie później niż przed zamknięciem przewodu sądowego w pierwszej instancji.
2. Przedstawicielem podmiotu zbiorowego nie może być osoba, o której mowa w art. 3, przeciwko której toczy się postępowanie karne albo postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe.
3. Zgłoszenie udziału przedstawiciela podmiotu zbiorowego następuje w formie pisemnej. Przepisy art. 119 i 120 Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.
4. Jeżeli w postępowaniu przygotowawczym zostanie ustalony podmiot, o którym mowa w ust. 1, należy niezwłocznie powiadomić ten podmiot o przysługujących mu uprawnieniach i obowiązkach, o których mowa w ust. 1-3 oraz w art. 21a.
5. Jeżeli podmiot, o którym mowa w ust. 1, zostanie ustalony w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, przed zamknięciem przewodu sądowego, przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio.

Art. 21a. Uprawnienia podmiotu zbiorowego w postępowaniu sądowym z udziałem przedstawiciela podmiotu zbiorowego

1. W postępowaniu sądowym, w którym bierze udział przedstawiciel podmiotu zbiorowego, podmiotowi temu przysługują uprawnienia określone w art. 156, podmioty mające dostęp do akt, art. 167, inicjatywa dowodowa - dowody na wniosek stron lub z urzędu, art. 171, przesłuchiwanie - tryb, § 2, art. 350, pisemne zarządzenie prezesa o wyznaczeniu rozprawy, § 1 pkt 3, art. 352, dopuszczenie dowodów przez prezesa, art. 406, kolejność głosów po zamknięciu przewodu sądowego, art. 422, wniosek o pisemne uzasadnienie wyroku, § 1, art. 13_i>podmioty upoważnione do wniesienia środka odwoławczego, art. 444, podmioty uprawnione do wniesienia apelacji, i art. 459, dopuszczalność wniesienia zażalenia, Kodeksu postępowania karnego.
2. Sąd może przesłuchać przedstawiciela podmiotu zbiorowego w charakterze świadka. Osoba ta może odmówić zeznań. Przepisy art. 72, prawo oskarżonego do korzystania z pomocy tłumacza, art. 75, obowiązek oskarżonego do stawiennictwa, art. 87, przesłanki ustanowienia pełnomocnika, i art. 89, odesłanie do przepisów postępowania cywilnego o pełnomocnictwie, Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.
3. W przypadku skorzystania z uprawnienia określonego w art. 171, przesłuchiwanie - tryb, § 2 lub art. 406, kolejność głosów po zamknięciu przewodu sądowego, § 1 Kodeksu postępowania karnego przedstawiciel podmiotu zbiorowego może, uwzględniając kolejność wskazaną w art. 370, przesłuchania - tryb, kolejność, § 1 oraz w art. 406, kolejność głosów po zamknięciu przewodu sądowego, § 1 Kodeksu postępowania karnego, odpowiednio zadawać pytania stronom lub zabrać głos po zamknięciu przewodu sądowego przed wystąpieniem obrońcy oskarżonego.

Art. 22. Odesłanie do przepisów kodeksu postępowania karnego

Do postępowania w sprawie odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Nie stosuje się jednak przepisów Kodeksu postępowania karnego o oskarżycielu prywatnym, powodzie cywilnym, przedstawicielu społecznym, postępowaniu przygotowawczym, postępowaniach szczególnych oraz o postępowaniu karnym w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych.

Art. 23. Ciężar dowodu

Ciężar dowodu spoczywa na tym, kto dowód zgłasza.

Art. 24. Właściwość sądów w sprawach odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary i w sprawach środków odwoławczych

1. W sprawach odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary orzeka w pierwszej instancji sąd rejonowy, w którego okręgu popełniono czyn zabroniony, a jeżeli czyn taki popełniono w okręgu kilku sądów, na polskim statku wodnym lub powietrznym albo za granicą - sąd rejonowy, w którego okręgu znajduje się siedziba podmiotu zbiorowego, a w przypadku zagranicznej jednostki organizacyjnej - siedziba jej przedstawiciela w Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Środki odwoławcze od wyroków oraz orzeczeń i zarządzeń zamykających drogę do wydania wyroku rozpoznaje sąd okręgowy właściwy według przepisów Kodeksu postępowania karnego, a środki odwoławcze od pozostałych postanowień, zarządzeń i czynności - sąd rejonowy w innym równorzędnym składzie.

Art. 25. Szczególna waga lub zawiłość sprawy a właściwość sądu

Sąd apelacyjny, na wniosek sądu rejonowego, może przekazać do rozpoznania sądowi okręgowemu, jako sądowi pierwszej instancji, sprawę ze względu na jej szczególną wagę lub zawiłość. Przepis art. 24 ust. 2 stosuje się odpowiednio do sądu apelacyjnego lub okręgowego.

Art. 26. Postanowienia o zabezpieczeniu na mieniu podmiotu zbiorowego grożącej kary pieniężnej lub przepadku.

W celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, jeszcze przed jego wszczęciem, można wystąpić do właściwego sądu o wydanie postanowienia o zabezpieczeniu na mieniu podmiotu zbiorowego grożącej kary pieniężnej lub przepadku.

Art. 27. Legitymacja do wszczęcia postępowania

1. Postępowanie wszczyna się na wniosek prokuratora lub pokrzywdzonego, z zastrzeżeniem ust. 2.
2. W sprawach, w których podstawą odpowiedzialności podmiotu zbiorowego jest czyn zabroniony uznany przez ustawę za czyn nieuczciwej konkurencji, postępowanie wszczyna się również na wniosek Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Art. 28. Wymogi formalne wniosku o wszczęcie postępowania

Wniosek złożony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i podpisany przez osobę uprawnioną do obrony według przepisów o ustroju adwokatury lub osobę uprawnioną do świadczenia pomocy prawnej według przepisów o radcach prawnych.

Art. 29. Elementy wniosku o wszczęcie postępowania

Wniosek powinien zawierać:
1) oznaczenie wnioskodawcy oraz jego adres dla doręczeń;
2) oznaczenie podmiotu zbiorowego oraz jego adres dla doręczeń;
3) dokładne określenie czynu zabronionego stanowiącego podstawę odpowiedzialności podmiotu zbiorowego, z uwzględnieniem okoliczności, o których mowa w art. 3 i 5;
4) wskazanie prawomocnego wyroku lub innego orzeczenia, o którym mowa w art. 4, wraz z oznaczeniem sądu lub organu, który wydał to orzeczenie;
5) wskazanie sądu właściwego do rozpoznania sprawy;
6) uzasadnienie;
7) wykaz dowodów, których przeprowadzenia na rozprawie głównej domaga się wnioskodawca.

Art. 30. Odpis zapadłego orzeczenia jako załącznik do wniosku o wszczęcie postępowania

Z wnioskiem przesyła się sądowi odpis orzeczenia, o którym mowa w art. 4, wraz z uzasadnieniem, jeżeli je sporządzono.

Art. 31. Wstępna kontrola wniosku o wszczęcie postępowania

Wniosek podlega wstępnej kontroli sądu; przepisy Kodeksu postępowania karnego o wstępnej kontroli oskarżenia stosuje się odpowiednio, z tym że udział stron w posiedzeniu nie jest obowiązkowy.

Art. 32. Wniosek prokuratora i pokrzywdzonego o wszczęcie postępowania a w tej samej sprawie

Jeżeli wniosek w tej samej sprawie złożyli prokurator i pokrzywdzony, rozpoznaniu podlega wniosek prokuratora; sąd orzeka o dopuszczeniu pokrzywdzonego do udziału w postępowaniu obok prokuratora, chyba że sprzeciwia się temu interes wymiaru sprawiedliwości; art. 53, podmiot uprawniony do bycia oskarżycielem posiłkowym, Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.

Art. 33. Uprawnienia podmiotu zbiorowego w postępowaniu

1. W imieniu podmiotu zbiorowego w postępowaniu występuje osoba wchodząca w skład organu uprawnionego do reprezentowania tego podmiotu.
2. Podmiot zbiorowy może ustanowić obrońcę spośród radców prawnych lub adwokatów.
3. Osoba, o której mowa w ust. 1, ma prawo składania wyjaśnień, może jednak bez podania powodów odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania lub odmówić składania wyjaśnień. Osoba ta ma prawo składania wyjaśnień do każdego dowodu przeprowadzonego na rozprawie.
4. W imieniu podmiotu zbiorowego w postępowaniu nie może występować osoba, o której mowa w art. 3.
5. W przypadku wyznaczenia przez podmiot zbiorowy osoby, o której mowa w art. 3, sąd wzywa podmiot zbiorowy do wskazania, w terminie 30 dni, innej osoby, która będzie występowała w postępowaniu w jego imieniu.
6. W razie niewyznaczenia w terminie innej osoby, o której mowa w ust. 5, albo gdy nie działają organy uprawnione do reprezentowania podmiotu zbiorowego, sąd wyznacza temu podmiotowi obrońcę z urzędu, spośród osób wymienionych w ust. 2.

Art. 34. Strony postępowania

1. W rozprawie mogą wziąć udział: wnioskodawca, pokrzywdzony dopuszczony do udziału w postępowaniu obok prokuratora, przedstawiciel podmiotu zbiorowego i jego obrońca.
2. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo strony nie wstrzymuje rozpoznania sprawy.

Art. 35. Dopuszczanie dowodów w postępowaniu

Dowody dopuszcza się na wniosek stron, a w uzasadnionych wypadkach także z urzędu; niedopuszczalny jest dowód oczywiście zmierzający do przedłużenia postępowania.

Art. 36. Samodzielność rozstrzygania w granicach wniosku, moc wiążąca orzeczeń, ustalanie powagi rzeczy osądzonej lub zawisłości sprawy

1. Sąd rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne w granicach wniosku; orzeczenia, o których mowa w art. 4, są jednak wiążące.
2. Powagę rzeczy osądzonej lub zawisłość sprawy ustala się wyłącznie według czynu zabronionego, za który podmiot zbiorowy poniósł albo ma ponieść odpowiedzialność.

Art. 37. Odczytywanie na rozprawie protokołów, opinii, zawiadomień i dokumentów urzędowych, odtwarzanie zapisu czynności procesowej

1. Sąd może odczytywać na rozprawie głównej protokoły przesłuchań świadków, oskarżonych i obwinionych, a także zawiadomienia o przestępstwie sporządzone w postępowaniu prowadzonym na podstawie odrębnych przepisów.
2. Wolno również odczytywać na rozprawie protokoły oględzin, przeszukania i zatrzymania rzeczy, opinie biegłych, instytutów, zakładów lub instytucji oraz wszelkie dokumenty urzędowe złożone w postępowaniu prowadzonym na podstawie odrębnych przepisów.
3. Jeżeli czynność procesowa była utrwalona za pomocą stenogramu lub urządzenia rejestrującego dźwięk lub obraz, zapis taki można również odtworzyć na rozprawie.

Art. 38. Protokoły i dokumenty podlegające odczytaniu na rozprawie

1. Protokoły i dokumenty podlegające odczytaniu na rozprawie można uznać bez ich odczytania za ujawnione w całości lub części; należy je jednak odczytać, jeżeli którakolwiek ze stron tego zażąda.
2. Żądanie strony, której protokół lub dokument nie dotyczy, nie stoi na przeszkodzie uznaniu tego protokołu lub dokumentu za ujawnione bez ich odczytania.

Art. 39. Apelacja – podmioty uprawnione do złożenia

Od wyroku sądu pierwszej instancji wnioskodawcy i podmiotowi zbiorowemu przysługuje apelacja.

Art. 40. Kasacja – podmioty uprawnione do wniesienia

Kasacja może być wniesiona przez strony oraz przez Prokuratora Generalnego lub Rzecznika Praw Obywatelskich.

Art. 41. Przesłanki udzielenia przez sąd i prokuratora pomocy prawnej

1. W sprawach dotyczących odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary sąd i prokurator udzielają pomocy prawnej na wniosek właściwego organu państwa obcego.
2. W sprawach, w których czynem zabronionym jest czyn uznany przez ustawę za czyn nieuczciwej konkurencji, pomocy prawnej udziela również Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Art. 42. Odesłanie do przepisów kodeksu karnego wykonawczego

Do wykonania orzeczonej kary pieniężnej, przepadku, zakazów oraz podania wyroku do publicznej wiadomości stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu karnego wykonawczego dotyczące wykonania grzywny, przepadku, zakazów oraz podania wyroku do publicznej wiadomości, przy czym kara pieniężna jest płatna z przychodu podmiotu zbiorowego.

Art. 43. Zatarcie z mocy prawa orzeczenia stwierdzającego odpowiedzialność podmiotu zbiorowego za czyn zabroniony pod groźbą kary

Zatarcie orzeczenia stwierdzającego odpowiedzialność podmiotu zbiorowego za czyn zabroniony pod groźbą kary następuje z mocy prawa z upływem 10 lat od wykonania lub darowania albo przedawnienia wykonania kary pieniężnej, przepadku, zakazów oraz podania wyroku do publicznej wiadomości.

Art. 44. Pominięty

Art. 45. Pominięty

Art. 46. Pominięty

Art. 47.

Do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień zmienionych niniejszą ustawą zachowują moc przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są z nią sprzeczne.

Art. 48. Data wejścia w życie ustawy

Ustawa wchodzi w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia.